Ἡ κύρια λειτουργία τοῦ σχήματος «εἶμαι» εἶναι νὰ συσχετίσῃ ἕνα χαρακτηριστικὸ μὲ μιὰ δεδομένη ὀντότητα ποὺ οὐσιαστικὰ δὲν παίζει κυρίαρχο ρόλο στὴν σχέση (Γνωστικὲς ἀνιχνεύσεις στὴ Γλῶσσα καὶ στὴ Γλωσσολογία σελ. 116). Αὐτὴ ἡ περιοχὴ εἶναι ἡ Θεσσαλία (στοιχεῖο ταυτοποίησης). Ἡ Θεσσαλία εἶναι γεωγραφικὸ διαμέρισμα τῆς Ἑλλάδας (μέλος σὲ μία κατηγορία).
Εἶναι γνωστὸ τὸ ἀνέκδοτο μὲ τὸν Διογένη ποὺ συχνὰ κυκλοφοροῦσε στοὺς δρόμους τῆς Ἀθήνας μὲ ἕνα ἀναμμένο φανάρι. Ὅταν τὸν ρωτοῦσαν «γιατί κρατᾶς φανό, ἡμέρα;» αὐτὸς ἀπαντοῦσε «ἀναζητῶ ἄνθρωπο» («ἄνθρωπον ζητῶ»). Ἐμεῖς σήμερα ψάχνουμε ἀνθρώπους ἔμπιστους μὲ τὸν φανὸ τοῦ Διογένους.
«Ἡ ἡγεσία τοῦ τόπου παρακολούθησε τὴν Θεία Λειτουργία». Δὲν ξέρω ἂν ἡ ἡγεσία τοῦ τόπου παρακολούθησε τὴν Θεία Λειτουργία. Ἐμεῖς πάντως πρέπει νὰ μετέχουμε στὴν Θεία Λειτουργία. Δὲν εἶναι ἱερὴ θεατρικὴ παράσταση μὲ ἠθοποιοὺς καὶ θεατὲς γιὰ νὰ τὴν παρακολουθήσουμε. Στὴν Λειτουργία οἱ χριστιανοὶ μετέχουν ἀληθινὰ στὸ τελούμενο μυστήριο.
Γωνιά της Γλώσσας 138 – Γεωργίου Ἰ. Βιλλιώτη: [Γ. Σεφέρης, Σαλαμίνα τῆς Κύπρος]
Παρετυμολογία εἶναι ἡ ἐσφαλμένη ἐτυμολογία μιᾶς λέξεως. Ἐπειδὴ ἡ ἐτυμολογία τῶν λέξεων εἶναι δέλεαρ γιὰ τοὺς ὁμιλητές, συχνὰ ἐτυμολογοῦν τὶς λέξεις σύμφωνα μὲ τὶς προσωπικές τους ἀντιλήψεις. Ἡ πιὸ «διάσημη» παρετυμολογία εἶναι ἡ προέλευση τῆς λέξεως ἄνθρωπος ποὺ δῆθεν προέρχεται ἀπὸ τὸ ἐπίρρημα «ἄνω» καὶ τὸ ρῆμα «θρώσκω» καὶ τάχα σημαίνει «αὐτὸς ποὺ βλέπει πρὸς τὰ πάνω».
Ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ μέσῳ κυρίως τῆς λατινικῆς προσέφερε ἑκατοντάδες χιλιάδες λέξεις, ρίζες λέξεων, προθήματα καὶ ἐπιθήματα σὲ ὅλες τὶς εὐρωπαϊκὲς γλῶσσες. Ἀκόμα καὶ τὸ ἀλφάβητο τῶν εὐρωπαϊκῶν γλωσσῶν εἶναι ἑλληνικό. Πρόκειται γιὰ τὸ χαλκιδικὸ ἀλφάβητο, τὸ ἀλφάβητο τῶν Ἑλλήνων τῆς Κύμης, ποὺ ὀνομάστηκε λατινικό…
Γωνιά της Γλώσσας 135 – Γεωργίου Ἰ. Βιλλιώτη: Ἠρώων χώματα
Ἡ συγχώρηση εἶναι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ στὴν ζωὴ ἑνὸς χριστιανοῦ. «Συγχωρέστε με καὶ συγχωρεμένοι νὰ εἶναι ὅσοι νομίζουν ὅτι μὲ λύπησαν» εἶχε γράψει ὁ ἅγιος Παΐσιος. Ἡ συγχώρηση εἶναι διττή: ζητᾶμε συγχώρηση τόσο ἀπὸ τὸν Θεό, ὅσο καὶ ἀπὸ τὸν συνάνθρωπό μας.
Γιὰ τὴν ἑλληνιστικὴ ἐποχή, ποὺ ὀφείλει τὸ ὄνομά της στοὺς ἑλληνιστές, τοὺς Ἰουδαίους ποὺ εἶχαν υἱοθετήσει τὸν ἑλληνικό τρόπο ζωῆς, ἔχουμε γράψει. Ὁ ἐξελληνισμός, ἡ πρόσληψη ἑλληνικῶν χαρακτηριστικῶν, ἡ υἱοθέτηση ἑλληνικῶν λέξεων καὶ ἡ μίμηση τοῦ ἑλληνικοῦ τρόπου ζωῆς, ἦταν ἀπόρροια τῶν ἐκστρατειῶν τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου.
Εἶναι σωστὸ νὰ λέμε τὸ κράτος τῶν Σκοπίων «Δημοκρατία τῆς Βόρειας Μακεδονίας»; Κατηγορηματικὰ ὄχι! Τὸ κράτος τῶν Σκοπίων δὲν ἔχει καμμία σχέση μὲ τὴν Μακεδονία.
Ἀλέξανδρος, Ἀντίοχος, Πτολεμαῖος, Θεσσαλονίκη, Φίλιππος, Κλεοπάτρα, Βερενίκη. Εἶναι μερικὰ ἀπὸ τὰ κύρια ὀνόματα τῶν ἀρχαίων Μακεδόνων. Ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ κύρια ὀνόματα τῶν ἀρχαίων Μακεδόνων εἶναι ἑλληνικά. Τὰ τοπωνύμια τῆς Μακεδονίας εἶναι ἑλληνικά….
Οἱ ἀρχαῖοι Μακεδόνες ἦταν μία ἀπὸ τὶς ἀρχαῖες ἑλληνικὲς φυλές. Μιλοῦσαν τὴν μακεδονικὴ διάλεκτο, ὅπως οἱ Αἰολεῖς τὴν Αἰολική, οἱ Ἴωνες τὴν Ἰωνική…..
Εὔγευστο καρύκευμα γιὰ τὴν σαλάτα μας ὁ φρέσκος μαϊντανός. Ὁ μαϊντανὸς, λοιπὸν, κατάγεται ἀπὸ τὴν Μακεδονία μας! Ὄχι, δὲν πρόκειται γιὰ τὶς γνωστὲς παρετυμολογίες
Ἔκανε πολὺ ὑπομονὴ μὲ τὰ παιδιά του», «μὲ πολὺ ἀγάπη». Τὸ «πολὺ» μπορεῖ νὰ εἶναι: α) οὐδέτερο τοῦ ἐπιθέτου «ὁ πολύς, ἡ πολλή, τὸ πολύ»: πολὺ φαγητό, πολὺ γάλα, πολύ πιπέρι καὶ β) ἐπίρρημα τοῦ ἐπιθέτου «πολύς» καὶ συντάσσεται μὲ ρήματα…..
Οἱ πιπεριὲς Φλωρίνης εἶναι ἑλληνικὴ ποικιλία γλυκιᾶς πιπεριᾶς διαδεδομένη στὴν Μακεδονία. Εἶναι οἱ γνωστὲς κόκκινες πιπεριές. Πιπεριὲς Φλώρινας εἶναι οἱ πιπεριὲς ποὺ παράγονται στὸν νομὸ Φλωρίνης. Ἄρα οἱ πιπεριὲς Φλωρίνης ἔχουν διαφορετικὴ σημασία ἀπὸ τίς πιπεριὲς Φλώρινας.
Στόπ. Ποιός δὲν ἔχει χρησιμοποιήσει τὴν μονοσύλλαβη αὐτὴ λέξη; Εἶναι ξένη ἢ ἑλληνική; Ἡ μορφολογία της μαρτυρεῖ τὴν προέλευσή της. Φαίνεται ὅτι εἶναι ξένη. Εἶναι ὅμως ἔτσι; Γιὰ νὰ μὴν μακρηγοροῦμε ἀπαντᾶμε: Εἶναι καὶ ξένη καὶ ἑλληνική.
Σὲ τίτλο ἄρθρου εἴδαμε τὸ ρηματικὸ σύνολο: «Ἔχει εἰσβάλει τὸ ἐρώτημα». Ὁ στρατὸς εἰσβάλλει, οἱ ἐχθροὶ εἰσβάλλουν, ἡ Γερμανία εἰσέβαλε στὴν Πολωνία, οἱ ὀπαδοὶ εἰσέβαλαν στὸν ἀγωνιστικὸ χῶρο, οἱ ληστὲς εἰσέβαλαν στὴν τράπεζα. Τὸ ρῆμα «εἰσβάλλω» σημαίνει εἰσέρχομαι σὲ ἕναν χῶρο μὲ βίαιο τρόπο.
Ἠ πρώτη χριστιανικὴ κοινότητα τῶν Ἱεροσολύμων συγκροτήθηκε κατ΄ ἀπόλυτη πλειονότητα ἀπὸ ἰουδαιοχριστιανούς. Μέσα σὲ αὐτὴν τὴν κοινότητα ἀναπτύχθηκε μία δυναμικὴ τάξη ἑλληνιστῶν χριστιανῶν ποὺ δυσανασχετοῦσαν μὲ τὴν ἰουδαϊκὴ τυπολατρία (Βλασίου Φειδᾶ, Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία, σελ. 34-35).
Πότε οἱ χριστιανοὶ ὀνομάστηκαν χριστιανοί; Γιὰ πρώτη φορὰ στὴν Ἀντιόχεια οἱ πιστεύοντες στὸν Ἰησοῦ Χριστὸ ἐγκατέλειψαν τὰ ἰουδαϊκὰ ὀνόματα: Ναζωραῖοι, Γαλιλαῖοι καὶ ὀνομάστηκαν χριστιανοί, ὅπως μᾶς πληροφορεῖ ὁ Εὐαγγελιστὴς Λουκᾶς στὶς Πράξεις τῶν Ἀποστόλων…
Ἀδυσώπητος εἶναι αὐτὸς ποὺ δὲν δείχνει ἔλεος, ποὺ εἶναι ὑπερβολικὰ σκληρός, ὁ ἀμείλικτος, ὁ ἀνελέητος: σκληρὴ καὶ ἀδυσώπητη πραγματικότητα, ἀδυσώπητος πόλεμος/ ἀγῶνας . Ὁ ἀδυσώπητος ἀνταγωνισμὸς μεταξὺ τῶν πολυεθνικῶν δὲν ἔχει ἠθικοὺς κανόνες.
Ὅποιου ὁ νοῦς εἶναι μολυσμένος ἀπὸ τὰ πάθη τῆς ἀτιμίας καὶ τρέχει νὰ φαντασθῇ μὲ τὴν διάνοια τὶς θεῖες ἔννοιες ἀποστομώνεται μὲ ἐπιτίμιο, διότι δὲν καθάρισε πρῶτα τὴν διάνοιά του μὲ τὶς θλίψεις, οὔτε ὑπέταξε τὶς ἐπιθυμίες τῆς σάρκας, ἀλλὰ ἔτρεξε νὰ βαδίζῃ μία ὁδό, ἡ ὁποία εἶναι γεμάτη ἀπὸ γνόφο,….
Την ομιλία εκφώνησε, με διεξοδικό και πλήρως στοιχειοθετημένο λόγο, η εξαίρετη φιλόλογος και ειδικευμένη στο θέμα κ. Αναστασία Γώγου.
Σίγουρα θὰ ἔχετε συναντήσει τὸ παλ*κάρι μὲ τὶς ἑξῆς γραφές: παλικάρι, παλληκάρι καὶ παληκάρι. Τὸ παλικάρι μὲ ι εἶναι θῦμα τοῦ ἁπλογραφικοῦ ὁδοστρωτῆρα·
Οἱ πιστοὶ εἶναι ἐξοικειωμένοι μὲ τὴν λέξη «εὐδοκία» εἴτε ἐπειδὴ τὴν ἔχουν συναντήσει στὴν Καινὴ Διαθήκη εἴτε τὴν ἔχουν ἀκούσει σὲ κάποια ἀκολουθία. Γνωστὸν τοῖς πᾶσιν εἶναι τὸ τροπάριο….
«Ἡ Βυζαντινὴ Αὐτοκρατορία ἔφτασε στὸ ἀπόγειο τῆς δύναμής της τὴν ἐποχὴ τοῦ Ἰουστινιανοῦ». «Ὅταν ἔφτασε στὸ ἀπόγειο τῆς καλλιτεχνικῆς του δημιουργίας ἀποσύρθηκε ἀπὸ τὰ ἐγκόσμια». Εἶναι προφανὲς ὅτι στὰ ὡς ἄνω παραδείγματα τὸ ἀπόγειο εἶναι τὸ ἀποκορύφωμα….
Η ΓΩΝΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ – Γεωργίου Ἰ. Βιλλιώτη: ΜΕΓΑΛΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΕΣΠΕΡΑΣ
Πῶς γράφονται οἱ ἅγιοι, μὲ πεζὸ ἢ κεφαλαῖο; Μὲ ἀρχικὸ κεφαλαῖο γράφονται οἱ λέξεις «ἅγιος» καὶ «ὅσιος» ὅταν προσδιορίζουν ναὸ ἢ ἂν πρόκειται γιὰ τοπωνύμιο: ὁ ναὸς τοῦ Ἁγίου Γεωργίου, Ἅγιος Δημήτριος (Μπραχάμι). Ὅμως ὁ ἅγιος Γεώργιος, ὁ ἅγιος Δημήτριος,…
ἁβρότητα: Δυσεύρετη ἀρετὴ στὶς μὲρες μας ἡ ἁβρότητα, ἡ ἰδιότητα δηλαδὴ τοῦ ἀνθρώπινου χαρακτῆρα ποὺ ἐκδηλώνεται μὲ εὐγενικὴ καὶ ἐκλεπτυσμένη συμπεριφορά, ἡ ἁβροφροσύνη. Περικλείει τρεῖς ἰδιότητες: τὴν εὐγένεια, τὴν λεπτότητα καὶ τὴν τρυφερότητα.
Ὅ,τι καὶ νὰ πῇ ἕνας ποιητής, μικρὸ ἢ μεγάλο, σημαντικὸ ἢ ἀσήμαντο, δὲν φέρνει ἀποτέλεσμα, θέλω νὰ πῶ δὲν γίνεται ποίηση ἂν δὲν περάσῃ ἀπὸ τὴν κρησάρα τῆς γλώσσας, ἂν δὲν φτάσῃ στὴν ὅσο γίνεται πιὸ τέλεια ἔκφραση. Ἀκόμα καὶ οἱ πιὸ μεγάλες ἰδέες, οἱ πιὸ εὐγενικές, οἱ πιὸ ἐπαναστατικές, παραμένουν σκέτα ἄρθρα, ἐὰν δὲν καταφέρῃ ὁ τεχνίτης νὰ ταιριάσῃ σωστά τα λόγια του.
Τὸ «χόρτο» προέρχονται ἀπὸ τὴν ἀρχαία λέξη «χόρτος» ποὺ μᾶς εἶναι οἰκεῖο ἀπὸ τὸ ὑπέροχο χωρίο τοῦ 102ου Ψαλμοῦ τοῦ Δαβὶδ: «ἄνθρωπος, ὡσεὶ χόρτος αἱ ἡμέραι αὐτοῦ· ὡσεὶ ἄνθος τοῦ ἀγροῦ, οὕτως ἐξανθήσει»
Παρόλο που ευρύτατα στρώματα του παγκόσμιου πληθυσμού έχουν ακούσει για την αρχαία Ελλάδα, πάρα πολλοί την έχουν επισκεφθεί, και πολλά από τα ονόματα των αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων ακούγονται γνώριμα, λίγοι ξέρουν από που προέρχονται, πότε έζησαν και τί είναι αυτό που έγραψαν και παραμένει ακόμα ως αντικείμενο σπουδών ή……
Ἀρχαῖα Ἑλληνικά: εἶναι ἐκπαιδευτικὸ πρόβλημα ἢ εἶναι ἀποτέλεσμα πολιτικῶν ἐκπαιδευτικῶν ἀποφάσεων; Ἀπάντηση σὲ αὐτὸ ἔχουμε ὄχι μόνο ἀπὸ τὰ ἀναλυτικὰ προγράμματα σὲ ὅλες τὶς βαθμίδες τῆς ἐκπαίδευσης, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὰ διδακτικὰ ἐγχειρίδια, ἡ δὲ δικαιολογία γιὰ τὸν βαθμὸ δυσκολίας τῶν ἀρχαίων γιὰ μᾶς τουλάχιστον τοὺς Ἕλληνες εἶναι ἀβάσιμη, ἀφοῦ διαβάζοντας ἢ μεταφράζοντας τὰ ἀρχαῖα παραμένουμε στὴν ἴδια γλῶσσα, στὴν γλῶσσα ποὺ ζεῖ 2500 χρόνια.
Η Ημερίδα διοργανώθηκε από το Γραφείο Εκπαίδευσης Γιοχάνεσμπουργκ και τη Σχολή Σαχέτι υπό την αιγίδα του Γενικού Προξενείου και με τη στήριξη της Ελληνικής Ομοσπονδίας Ν. Αφρικής για τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας.