Δημοσιεύσεις ετικέτας «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ»

 Γιατί «ὄνομα» και γιατί στην αρχή της Κυριακής Προσευχής; Πώς ένα Όνομα «αγιάζεται»; Και, αν είναι το όνομα του Θεού, δεν είναι ήδη άγιο;
Η απάντηση βρίσκεται στην εβραϊκή πνευματική παράδοση, μέσα από την οποία ο Ιησούς σταδιακά αποκαλύπτει το Ευαγγέλιό Του.

Ἡ μορφὴ τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας, ποὺ διαμορφώθηκε ἔξω ἀπὸ τὰ μέχρι τὴν ἑλληνιστικὴ ἐποχὴ ὅρια τοῦ ἑλληνισμοῦ, ἡ κοινὴ διάλεκτος, γίνεται μέσο ἐπικοινωνίας ἀπὸ τὶς Ἰνδίες μέχρι τὴν ἐνδοχώρα τῆς Μασσαλίας.

Στὰ χρόνια τῆς μεταφορᾶς τῆς πρωτεύουσας ἡ χριστιανικὴ λειτουργία τελεῖται καὶ ἑλληνικὰ στὴ Δύση, ἐνῶ ἡ μετάφραση τῆς ῾Αγίας Γραφῆς […]

Η λέξη “θέατρον” ανήκει σε μία από τις πιο εντυπωσιακές λεξιλογικές οικογένειες της Ελληνικής. Προέρχεται από το αρχαίο ρήμα “θεάομαι-ῶμαι” ( = βλέπω, κοιτάζω με προσοχή) και αρχικά σήμαινε τον τόπο θέασης — εκεί από όπου κοιτάζεις…

Τὸ ὁμηρικὸ ἐπίρρημα «τῆλε» (μακριά) μᾶς ἔδωσε πολλὰ σύνθετα. Τὸ τηλέφωνο εἶναι σύνθετο ἀπὸ τὸ «τῆλε» (μακριά) καὶ τὴν «φωνή». Ὁ Τηλέμαχος μάχεται ἀπὸ μακριά, ἡ τηλεόραση μεταδίδει εἰκόνες ἀπὸ μακριά, ἡ τηλεδιάγνωση εἶναι ἡ διάγνωση ποὺ γίνεται ἀπὸ ἀπόσταση. Τὸ ἀντίθετό του εἶναι τὸ «ἄγχι» (κοντά)..

Την έντονη ανησυχία τους για τον αποκλεισμό της ελληνικής γλώσσας από την πλατφόρμα Amazon Kindle Direct Publishing (KDP), εκφράζουν με επιστολή τους, εκατοντάδες πανεπιστημιακοί, ακαδημαϊκοί, συγγραφείς, εκπαιδευτικοί, ερευνητές, εκδότες και μέλη της διεθνούς πνευματικής κοινότητας

Ὁ/ἡ ἀήθης εἶναι αὐτὸς/αὐτὴ ποὺ χαρακτηρίζεται ἀπὸ ἔλλειψη ἤθους: ἀήθης συμπεριφορά, ἀήθης ἐπίθεση, ἀήθης πρακτική. Ἡ ἀρχαία λέξη ἀήθης εἶναι σύνθετη ἀπὸ τὸ στερητικὸ ἀ- καὶ τὸ ἦθος (συνήθεια) καὶ σήμαινε ἀρχικὰ «ἀσυνήθιστος»…

Τὸ ρῆμα «συλῶ» (παραβιάζω ἱερὸ χῶρο καὶ ἀφαιρῶ πολύτιμα ἀντικείμενα ἀπὸ αὐτόν, βεβηλώνω) μᾶς ἔδωσε τὸν ἱερόσυλο, τὸν ἅρπαγα ἱερῶν ἀντικειμένων, καθὼς καὶ τὸ ἄσυλο…

Ἡ ἅλως εἶναι ὁ φωτεινὸς δακτύλιος ποὺ σχηματίζεται γύρω ἀπὸ τὸ φεγγάρι καὶ καμμιὰ φορὰ καὶ γύρω ἀπὸ τὸν ἥλιο· εἶναι ἐπίσης τὸ φωτοστέφανο ποὺ περιβάλλει τὶς κεφαλὲς τῶν ἁγίων καὶ συνεκδοχικὰ δηλώνει τὴν αἴγλη ποὺ ἔχει κάποιος

Ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ ψυχροῦ πολέμου εἶχε νὰ γίνῃ τόσος λόγος γιὰ τὰ πυρηνικά. Ἐνῷ τὰ πυρηνικὰ ὅπλα φέρνουν τρόμο στὸ ἄκουσμά τους, ἡ προέλευσή τους μᾶς παραπέμπει στὸ γλυκὸ καὶ ποιοτικὸ ψωμί! Ὁ πυρὸς ἦταν τὸ καλὸ καὶ ποιοτικὸ σιτάρι…

Κι ἂν τυχὸν κάπου ἀνάμεσα /// στοὺς γαλάζιους διαδρόμους /// συναντήσω ἀγγέλους, θὰ τοὺς /// μιλήσω ἑλληνικά, ἐπειδὴ /// δὲν ξέρουνε γλῶσσες. Μιλᾶνε /// μεταξὺ τους μὲ μουσική.

Οὐκ ἂν λάβοις… Σύγχρονος τοῦ Πλουτάρχου, τὸν 2ο αἰ. μ.Χ., εἶναι ὁ Λουκιανός, ὁ σατιρικὸς πεζογράφος τῆς ἀρχαιότητας, ὁ ὁποῖος σατιρίζει τὴν ἀνθρώπινη ματαιοδοξία, τὸν πλοῦτο, τὴν ἀνθρώπινη ἀφέλεια…

Μυργιώτης Παναγιώτης: Η διεθνής κοινότητα έκανε ένα πολύτιμο δώρο εις την Ελλάδα. Η διεθνής οργάνωση ΟΥΝΕΣΚΟ για τον πολιτισμό, για την ειρήνη κ.λπ. με ομόφωνη απόφαση  του Εκτελεστικού Συμβουλίου  της  έκανε το δώρο- πρόκληση σε μας τους Έλληνες.

Ὁ πατὴρ Ἀνανίας ἐπαναλάμβανε συχνὰ τὸ μάλωμα τοῦ Ἁγίου Πορφυρίου στὸν ἴδιο: «Μοῦ ξέφυγε κάποτε καὶ εἶπα μπροστὰ στὸν Γέροντα Πορφύριο τὴ γενικὴ «τῆς φύσης». Καὶ πῶς νομίζετε ἀντέδρασε ὁ ἅγιος Γέροντας; “Τὸν κακό σου τὸν καιρό! Ἐσύ, τὸ λὲς ἔτσι; «τῆς φύσεως» εἶναι τὸ σωστὸ καὶ τὸ ὡραῖο. Αὐτὴ εἶναι ἢ ἅγια γλῶσσα μας!”…

Ο Βρετανός κλασικιστής Αρμάν Ντ’ Ανγκούρ ήταν περίπου οκτώ ετών όταν τα αρχαία ελληνικά έπαψαν να είναι γι’ αυτόν απλώς μια άγνωστη γλώσσα…«Ερωτεύτηκα τη γλώσσα μόλις την είδα γραμμένη»… «Μετά ερωτεύτηκα τη γραμματική, ύστερα τη λογοτεχνία – τον Αίσωπο, τον Όμηρο, τον Ευριπίδη, τον Ηρόδοτο, τον Αριστοφάνη…»

Το 1908 η Ελλάδα για άλλη μια φορά είναι ταπεινωμένη. Μετά την πτώχευση του Τρικούπη και τις ήττες, οι δανειστές ελέγχουν την πολιτική και οικονομική ζωή της χώρας. Ίντριγκες, ψέμματα, φόροι και χαράτσια. Ο λαός πεινάει… Με ποιητική ακρίβεια, μιλά ευθέως για «την πόpvη Ρωμιοσύνη, τον περίγελο των Ευρωπαίων, τους στέρφους μανταρίνους και το ρωμιό που ξανάσκυψε να γίνει σκλάβος».

Ἡ ἀπουσία κλασσικῆς παιδείας ἀπὸ τὰ σχολεῖα δυσχεραίνει τὴν κατανόηση τῶν ἀρχαίων συγγραφέων. Ὅσοι θέλουν νὰ διαβάσουν τοὺς ἀρχαίους συγγραφεῖς καταφεύγουν σὲ μεταφράσεις. Εἶναι σωστὸ ὅμως νὰ μιλᾶμε γιὰ μεταφράσεις ἀπὸ τὰ ἑλληνικὰ στὰ ἑλληνικά; Μᾶλλον ὄχι. Καλύτερα νὰ μιλᾶμε γιὰ μεταγραφὴ καὶ ὄχι γιὰ μετάφραση…

Τὸ «αὐτόματος» στὰ ἀρχαῖα ἑλληνικὰ λεγόταν γιὰ πρόσωπα ποὺ ἐνεργοῦσαν μὲ τὴν δική τους θέληση, καθὼς καὶ γιὰ ἄψυχα πράγματα ποὺ κινοῦνταν ἀπὸ μόνα τους· ὁ Ἀριστοτέλης κάνει λόγο γιὰ κοῦκλες ποὺ φαίνονταν σὰν ζωντανές. Αὐτόματος ἐπίσης ἦταν αὐτὸς ποὺ δὲν εἶχε προφανῆ αἰτία· «αὐτόματος θάνατος»: ὁ φυσικὸς θάνατος

Οἱ τεχνόφιλοι Ἕλληνες εἶχαν φανταστῆ τὴν πιὸ ἀκραία ἐξέλιξη ποὺ θὰ εἶχε ἡ τεχνολογία: τὰ αὐτόματα. Ἡ Ἥρα πρόσταζε νὰ ἀνοίγουν οἱ πύλες τοῦ οὐρανοῦ: «ἐπὶ τῶν πυλῶν τοῦ Ὀλύμπου, αὐτόμαται δὲ πύλαι μύκον οὐρανοῦ (Ἰλιάδα Ε 749). Ὁ Ἥφαιστος κατασκεύαζε αὐτόματους τρίποδες-ρομπότ ποὺ ἔμπαιναν μόνοι τους στὴν σύναξη τῶν θεῶν γιὰ νὰ τοὺς προσφέρουν νέκταρ…

Κάποιες φωνές, μέσα ἀπό τήν Ἐκκλησία, ζητοῦν ἐπιμόνως καί ἐπειγόντως νά τελῆται ἡ θεία Λειτουργία στήν καθομιλουμένη γλῶσσα. Πιστεύουν μᾶλλον πώς ἄν αὐτό συμβῆ, θά γεμίσουν οἱ ναοί ἀπό κόσμο καί ἰδιαίτερα ἀπό νέους ἀνθρώπους… Ἡ θεία Λειτουργία δέν εἶναι ἁπλά καί μόνο μία τελετή στήν ὁποία παριστάμεθα καί προσπαθοῦμε λογικῶς νά κατανοήσουμε. Εἶναι περιοχή μυστηρίου τό ὁποῖο, χάριτι Θεοῦ, βιώνουμε.

Ἡ Ἑνωμένη Ρωμηοσύνη στὴν Μύκονο, μέσα στὸ ἀναστάσιμο πνεῦμα τῆς εὐλογημένης Διακαινησίμου περιόδου, θὰ πραγματοποιήσει ὁμιλία τὸ Σάββατο 18/04/2026 καὶ ὥρα 19:30 στὸν χῶρο τοῦ Ἁγίου Μηνᾶ Μυκόνου, μὲ θέμα: «Ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα, ἕνας παγκόσμιος θησαυρός». Ὀμιλήτρια θὰ εἶναι ἡ σεβαστὴ Φιλόλογος, κυρία Ἀναστασία Γώγου.

Ὁ ποιητὴς ἀξιοποιῶντας τὸ σχῆμα τῆς ἀναφορᾶς, τὸ ὁμοιοτέλευτο, τὴν παρωνομασία καὶ ὅλες τὶς σημασιακὲς ἀποχρώσεις τοῦ ἐπιθέτου ξένος συνθέτει ἕνα ἐκτενὲς τροπάριο ἀπαράμιλλης ἀξίας.

μυσταγωγῶ = μυῶ κάποιον σὲ κατι, εἰσάγω στὴν γνώση τῶν μυστηρίων

Όταν μιλάμε, και ειδικότερα όταν γράφουμε, δίνουμε κατά κανόνα ιδιαίτερη προσοχή στο να μην υποπίπτουμε σε λάθη ορθογραφικά, συντακτικά, κυριολεκτικά κ.λπ., ελάχιστοι όμως από εμάς επιδεικνύουμε το ίδιο ενδιαφέρον και για την αισθητική της γλώσσας, δηλαδή για να παρουσιάζεται η εκφορά του λόγου μας αισθητικά ορθή – να διαβάζεται με άλλα λόγια και να ακούεται ο λόγος μας εναργής, εύηχος και ευχάριστος.

Παρά την εκτεταμένη επέκταση της Ρώμης και την κατοχή εδαφών όπου κυριαρχούσε η ελληνική γλώσσα, οι Έλληνες διατήρησαν με συνέπεια τη γλωσσική και πολιτισμική τους ταυτότητα, χωρίς να υιοθετήσουν τη λατινική.

Σὲ ἱστοσελίδα μεγάλης ἐπισκεψιμότητας ἐρασιτέχνη λογιοφοβικοῦ γλωσσολογοῦντος συναντήσαμε τὰ κακόηχα: νὰ ἀναπτυχτεῖ, ἀντιληφτεῖ, ἐγκαταλειφτεῖ, συναφτεῖ, συνταχτεῖ καὶ καταληφτεῖ.

Μυργιώτης Παναγιώτης – Μαθηματικός: Η διεθνής κοινότητα έκανε ένα πολύτιμο δώρο εις την Ελλάδα. Η διεθνής οργάνωση ΟΥΝΕΣΚΟ για τον πολιτισμό, για την ειρήνη κ.λπ. με ομόφωνη απόφαση του Εκτελεστικού Συμβουλίου της έκανε το δώρο- πρόκληση σε μας τους Έλληνες. Μας έκαναν υπερήφανους, αλλά συγχρόνως, μας έφεραν σε δύσκολη θέση μας επιφόρτισαν με ευθύνες.

Εἴχαμε γράψει ὅτι πτωχὸς στὰ ἀρχαῖα ἑλληνικὰ εἶναι ἐκεῖνος ποὺ ζαρώνει ἀπὸ τὸν φόβο του, ὁ ἐπαίτης, ὁ ζητιάνος. Ἔχει σχηματιστῆ ἀπὸ τὴν ρίζα τοῦ ρήματος πτήσσω «φοβίζω, μαζεύομαι, ζαρώνω», ἐνῷ πένης εἶναι αὐτὸς ποὺ κοπιάζῃ γιὰ τὰ πρὸς τὸ ζῆν, ἀλλὰ δὲν εἶναι παντελῶς ἄπορος, ὅπως ὁ πτωχός.

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, εἷς ἐκ τῶν τριῶν ἱεραρχῶν, ὅταν κοιμήθηκε ὁ Μέγας Ἀθανάσιος, ὁ γίγαντας αὐτὸς τῆς Ὀρθοδοξίας, ἔγραψε τὸν ὑπέροχο λόγο του «Εἰς τὸν μέγαν Ἀθανάσιον ἐπίσκοπον Ἀλεξανδρείας» ποὺ ξεκινάει ὡς ἑξῆς: «Ἀθανάσιον ἐπαινῶν, ἀρετὴν ἐπαινέσομαι» (Λόγος ΚΑ΄), δηλ. ἐπαινῶντας τὸν Ἀθανάσιο θὰ ἐπαινέσω τὴν ἀρετή.

Πέντε φορὲς ἐξωρίστηκε ὁ Μέγας Ἀθανάσιος ἀπὸ τὴν Ἀλεξάνδρεια. Ὅπως μᾶς παραδίδει ὁ ἐκκλησιαστικὸς ἱστορικὸς Σωκράτης, ὅταν τοῦ ἀνακοινώθηκε ἡ διαταγὴ τοῦ Ἰουλιανοῦ τοῦ Παραβάτη, ὁ Ἅγιος μὲ πραότητα εἶπε στοὺς φίλους του: «Ὁ δὲ φεύγει πάλιν, εἰπὼν τοῖς γνωρίμοις, ‘Ὑποσταλῶμεν μικρὸν, ὦ φίλοι· νεφύδριον γάρ ἐστι, καὶ παρέρχεται».

Ἡ αἰχμὴ ἦταν ἡ ἄκρη δόρατος ἢ λόγχης. Ὁ συμπολεμιστὴς λεγόταν ὅμαιχμος,  τὸ μέρος ἀνάμεσα σὲ δύο αἰχμές, δηλαδὴ ἀντίθετα στρατόπεδα ἦταν τὸ μεταίχμιο,  (σήμερα: τὸ διαχωριστικὸ σημεῖο ἀνάμεσα σὲ δύο ἀντίθετες καταστάσεις), αὐτὸς ποὺ συλλαμβάνεται (ἁλίσκεται) μὲ τὴν ἀπειλὴ τῆς αἰχμῆς τοῦ δόρατος εἶναι ὁ αἰχμάλωτος.

Χθὲς ὅλη μέρα ἔγραψα ἕνα γράμμα», «Χθὲς ὅλη μέρα ἔγραφα ἕνα γράμμα». Ἕνα γράμμα κάνει τὴν διαφορά. Βέβαια πρόκειται γιὰ τὸ ἴδιο γεγονός, ἀλλάζει ὅμως ἡ ὀπτικὴ γωνία ἀπὸ τὴν ὁποία βλέπει ὁ ὁμιλητής. Μὲ τὴν πρώτη πρόταση: «Χθὲς ὅλη μέρα ἔγραψα ἕνα γράμμα» ὁ ὁμιλητὴς δηλώνει ὅτι δὲν κατώρθωσε νὰ κάνῃ τίποτα ἄλλο ὅλη μέρα, παρὰ νὰ γράψῃ ἕνα γράμμα.

Τὸ ὄνομα, ποὺ λαμβάνουμε κανονικὰ μὲ τὴν εὐχὴ τῆς ὀνοματοδοσίας τὴν ὄγδοη ἡμέρα, ποὺ εἶναι ἡ ἡμέρα τοῦ μέλλοντος αἰῶνος, ἡ ἡμέρα δηλαδὴ τοῦ Φωτός, μᾶς συντροφεύει σὲ ὅλη μας τὴν ζωή, ἐξ ἁπαλῶν ὀνύχων μέχρι τὰς δυσμὰς τοῦ βίου μας.