Μελέτη κατέγραψε μείωση στη γλωσσική ποικιλία και υιοθέτηση πιο «τυποποιημένου» ύφους μετά τη διάδοση των μοντέλων AI. Αν και η τεχνητή νοημοσύνη έχει εκπαιδευτεί να μιμείται τον ανθρώπινο λόγο, τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLMs) φαίνεται να διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι γράφουν και εκφράζονται, όπως διαπίστωσε μελέτη του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας.
Το 1908 η Ελλάδα για άλλη μια φορά είναι ταπεινωμένη. Μετά την πτώχευση του Τρικούπη και τις ήττες, οι δανειστές ελέγχουν την πολιτική και οικονομική ζωή της χώρας. Ίντριγκες, ψέμματα, φόροι και χαράτσια. Ο λαός πεινάει… Με ποιητική ακρίβεια, μιλά ευθέως για «την πόpvη Ρωμιοσύνη, τον περίγελο των Ευρωπαίων, τους στέρφους μανταρίνους και το ρωμιό που ξανάσκυψε να γίνει σκλάβος».
Ἡ ἀπουσία κλασσικῆς παιδείας ἀπὸ τὰ σχολεῖα δυσχεραίνει τὴν κατανόηση τῶν ἀρχαίων συγγραφέων. Ὅσοι θέλουν νὰ διαβάσουν τοὺς ἀρχαίους συγγραφεῖς καταφεύγουν σὲ μεταφράσεις. Εἶναι σωστὸ ὅμως νὰ μιλᾶμε γιὰ μεταφράσεις ἀπὸ τὰ ἑλληνικὰ στὰ ἑλληνικά; Μᾶλλον ὄχι. Καλύτερα νὰ μιλᾶμε γιὰ μεταγραφὴ καὶ ὄχι γιὰ μετάφραση…
Τὸ «αὐτόματος» στὰ ἀρχαῖα ἑλληνικὰ λεγόταν γιὰ πρόσωπα ποὺ ἐνεργοῦσαν μὲ τὴν δική τους θέληση, καθὼς καὶ γιὰ ἄψυχα πράγματα ποὺ κινοῦνταν ἀπὸ μόνα τους· ὁ Ἀριστοτέλης κάνει λόγο γιὰ κοῦκλες ποὺ φαίνονταν σὰν ζωντανές. Αὐτόματος ἐπίσης ἦταν αὐτὸς ποὺ δὲν εἶχε προφανῆ αἰτία· «αὐτόματος θάνατος»: ὁ φυσικὸς θάνατος
Μια διεθνής ομάδα ερευνητών με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης πέτυχε μια αξιοσημείωτη ανακάλυψη στην βιβλική επιστήμη, ανακτώντας με επιτυχία 42 χαμένες σελίδες από τον Codex Η (Κώδικα Η), ένα από τα σημαντικότερα πρώιμα χειρόγραφα της Καινής Διαθήκης στον κόσμο. Ο ελληνικός κώδικας του 6ου αιώνα, που περιέχει τις Επιστολές του Αποστόλου Παύλου, είχε αποσυναρμολογηθεί στη Μονή της Μεγίστης Λαύρας στο Άγιο Όρος…
Οἱ τεχνόφιλοι Ἕλληνες εἶχαν φανταστῆ τὴν πιὸ ἀκραία ἐξέλιξη ποὺ θὰ εἶχε ἡ τεχνολογία: τὰ αὐτόματα. Ἡ Ἥρα πρόσταζε νὰ ἀνοίγουν οἱ πύλες τοῦ οὐρανοῦ: «ἐπὶ τῶν πυλῶν τοῦ Ὀλύμπου, αὐτόμαται δὲ πύλαι μύκον οὐρανοῦ (Ἰλιάδα Ε 749). Ὁ Ἥφαιστος κατασκεύαζε αὐτόματους τρίποδες-ρομπότ ποὺ ἔμπαιναν μόνοι τους στὴν σύναξη τῶν θεῶν γιὰ νὰ τοὺς προσφέρουν νέκταρ…
Aρχαιολόγοι εντόπισαν ένα θραύσμα παπύρου με στίχους της «Ιλιάδας» του Ομήρου μέσα στην κοιλιά μιας αρχαίας αιγυπτιακής μούμιας, στη νεκρόπολη της Οξυρρύγχου. Πρόκειται για σημαντική ανακάλυψη, που αναμένεται να διευρύνει τη γνώση των επιστημόνων για τις ταφικές πρακτικές και τη θρησκευτική ζωή της αρχαίας Αιγύπτου, καθώς είναι η πρώτη φορά που εντοπίζεται ελληνικό λογοτεχνικό κείμενο ενσωματωμένο στη διαδικασία μουμιοποίησης.
Κάποιες φωνές, μέσα ἀπό τήν Ἐκκλησία, ζητοῦν ἐπιμόνως καί ἐπειγόντως νά τελῆται ἡ θεία Λειτουργία στήν καθομιλουμένη γλῶσσα. Πιστεύουν μᾶλλον πώς ἄν αὐτό συμβῆ, θά γεμίσουν οἱ ναοί ἀπό κόσμο καί ἰδιαίτερα ἀπό νέους ἀνθρώπους… Ἡ θεία Λειτουργία δέν εἶναι ἁπλά καί μόνο μία τελετή στήν ὁποία παριστάμεθα καί προσπαθοῦμε λογικῶς νά κατανοήσουμε. Εἶναι περιοχή μυστηρίου τό ὁποῖο, χάριτι Θεοῦ, βιώνουμε.
Συχνὰ ἀκοῦμε ἀπὸ συνδικαλιστὲς τὴν στερεότυπη φράση: «κατακτήσαμε μέσα ἀπό ἀγῶνες». Πρόκειται γιὰ κακὴ μετάφραση τοῦ γαλλικοῦ par. Ὁ λαὸς ὀρθῶς λέει ἁπλούστερα: «κατακτήσαμε μὲ ἀγῶνες».
Ἡ Ἑνωμένη Ρωμηοσύνη στὴν Μύκονο, μέσα στὸ ἀναστάσιμο πνεῦμα τῆς εὐλογημένης Διακαινησίμου περιόδου, θὰ πραγματοποιήσει ὁμιλία τὸ Σάββατο 18/04/2026 καὶ ὥρα 19:30 στὸν χῶρο τοῦ Ἁγίου Μηνᾶ Μυκόνου, μὲ θέμα: «Ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα, ἕνας παγκόσμιος θησαυρός». Ὀμιλήτρια θὰ εἶναι ἡ σεβαστὴ Φιλόλογος, κυρία Ἀναστασία Γώγου.
Ὁ ποιητὴς ἀξιοποιῶντας τὸ σχῆμα τῆς ἀναφορᾶς, τὸ ὁμοιοτέλευτο, τὴν παρωνομασία καὶ ὅλες τὶς σημασιακὲς ἀποχρώσεις τοῦ ἐπιθέτου ξένος συνθέτει ἕνα ἐκτενὲς τροπάριο ἀπαράμιλλης ἀξίας.
Σήμερα κρεμᾶται ἐπάνω στὸ ξύλο Ἐκεῖνος ποὺ κρέμασε τὴν γῆ πάνω στὰ ὕδατα. Στεφάνι ἀπὸ ἀγκάθια φοράει στὴν κεφαλή, ὁ βασιλιὰς τῶν Ἀγγέλων. Περιβάλλεται μὲ ψεύτικη πορφύρα, αὐτὸς ποὺ περιβάλλει τὸν οὐρανὸ μὲ σύννεφα
μυσταγωγῶ = μυῶ κάποιον σὲ κατι, εἰσάγω στὴν γνώση τῶν μυστηρίων
Οἱ πέντε ἀντιθέσεις διαγράφουν ἐμφατικὰ τὶς πράξεις τοῦ Ἰούδα καὶ τῆς πόρνης. Τὴν ὥρα ποὺ ἡ «ἁμαρτωλός», δηλαδὴ ἡ πόρνη προσέφερε τὸ μύρο, ὁ μαθητὴς συμφωνοῦσε μὲ τοὺς παρανόμους
«Τοῦ κρύψαντος τὸ τάλαντον, τὴν κατάκρισιν, ἀκούσασα ψυχή, μὴ κρύπτε λόγον Θεοῦ, κατάγγελλε τὰ θαυμάσια αὐτοῦ, ἵνα πλεονάζουσα τὸ χάρισμα, εἰσέλθῃς, εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Κυρίου σου».
τάλαντον· ἡ ἀξία τοῦ ἀργυροῦ ταλάντου ἦταν 6.000 δραχμές. Ἠ παρήχηση… τοῦ κ καὶ τοῦ τ δίνει ἔμφαση στὴν ἀπόκρυψη τοῦ ταλάντου.
ἔρχεται (λειτουργικὸς χρόνος, τὸ ἱστορικὸ γεγονὸς μετατρέπεται σὲ ξεχωριστὸ γεγονὸς ποὺ γίνεται μοναδικὸ στὸν καθένα· τὰ γεγονότα μεταβάλλονται σὲ αἰώνια. Τὸ παρόν, τὸ παρελθὸν καὶ τὸ μέλλον ἑνοποιοῦνται)
Όταν μιλάμε, και ειδικότερα όταν γράφουμε, δίνουμε κατά κανόνα ιδιαίτερη προσοχή στο να μην υποπίπτουμε σε λάθη ορθογραφικά, συντακτικά, κυριολεκτικά κ.λπ., ελάχιστοι όμως από εμάς επιδεικνύουμε το ίδιο ενδιαφέρον και για την αισθητική της γλώσσας, δηλαδή για να παρουσιάζεται η εκφορά του λόγου μας αισθητικά ορθή – να διαβάζεται με άλλα λόγια και να ακούεται ο λόγος μας εναργής, εύηχος και ευχάριστος.
Ἡ πρόθεση «μετὰ» ἔχει γίνει λέξη πασπαρτού, γιὰ ὅλες τὶς χρήσεις! Τὰ κάνει ὅλα καὶ συμφέρει! Λειτουργεῖ καὶ ὡς ἐπίρρημα γιὰ δήλωση χρονικῆς ἀκολουθίας: «Ποῦ θὰ πᾶμε μετά»; (Τὸ ἀργότερα δὲν ἄρεσε φαίνεται στὸν ὁμιλητή), λειτουργεῖ καὶ ὡς οὐσιαστικὸ μὲ ἄρθρο: «Ζῆσε τὸ παρὸν καὶ ξέχνα τὸ μετά»
Πρωτοφανὴς εἶναι ἡ σύνταξη τῆς πρόθεσης «μέχρι» μὲ ὀνομαστική. Τὸ εἴδαμε καὶ αὐτό! «Μέχρι τετρακόσιοι Παλαιστίνιοι σκοτώθηκαν ἀπὸ τὸν βομβαρδισμό». Μᾶλλον ὁ δημοσιογράφος ἤθελε νὰ γράψῃ «Περίπου τετρακόσιοι Παλαιστίνιοι σκοτώθηκαν».
Παρά την εκτεταμένη επέκταση της Ρώμης και την κατοχή εδαφών όπου κυριαρχούσε η ελληνική γλώσσα, οι Έλληνες διατήρησαν με συνέπεια τη γλωσσική και πολιτισμική τους ταυτότητα, χωρίς να υιοθετήσουν τη λατινική.
Τὸ κατ΄ ἀρχὴν διαφέρει ἀπὸ τὸ κατ΄ ἀρχάς. Κατ΄ ἀρχὴν σημαίνει «ὡς πρὸς τὸ γενικὸ πλαίσιο, τὴν γενικὴ φιλοσοφία ἑνὸς πράγματος, τὶς βασικὲς ἀρχές του, σὲ ἀντιδιαστολὴ πρὸς τὶς λεπτομέρειές του»: Τὸ νομοσχέδιο ψηφίστηκε κατ’ ἀρχὴν καὶ θὰ ἀκολουθήσῃ ἡ κατ’ ἄρθρο συζήτηση.
Δὲν πρέπει νὰ συγχέεται ὁ σύνδεσμος «δὲ» μὲ τὸ ἀρνητικὸ μόριο «δὲν» (στὸ ὁποῖο πάντοτε βάζουμε ν). «Εἶναι ἱκανὸς μέν, τεμπέλης δέ» (ἀντίθεση).
Σὲ ἱστοσελίδα μεγάλης ἐπισκεψιμότητας ἐρασιτέχνη λογιοφοβικοῦ γλωσσολογοῦντος συναντήσαμε τὰ κακόηχα: νὰ ἀναπτυχτεῖ, ἀντιληφτεῖ, ἐγκαταλειφτεῖ, συναφτεῖ, συνταχτεῖ καὶ καταληφτεῖ.
Ἰσχυρὴ ἀντίσταση προβάλλει ἡ ἐσωτερικὴ χρονικὴ αὔξηση. Ἡ ἐσωτερικὴ χρονικὴ αὔξηση δυσκολεύει τοὺς ὁμιλητές, διότι δὲν διδάχτηκαν γραμματική.
Ἡ γλωσσικὴ παράδοση μᾶς κληροδότησε τὴν συλλαβικὴ αὔξηση στὸν παρατατικὸ καὶ τὸν ἀόριστο: ἐνεστῶτας: παίζω, παρατατικὸς: ἔ-παιζα, ἀόριστος: ἔ-παιξα. Τί γίνεται ἂν τὸ ρῆμα εἶναι σύνθετο;
Στὴν ἀρχαία Ἑλλάδα ὁμιλοῦνταν τρεῖς κύριες ὁμάδες διαλέκτων: ἡ δωρική, ἡ ἰωνικὴ καὶ ἡ αἰολική. Οἱ ὁμιλητὲς τῆς κάθε διαλέκτου πίστευαν ὅτι κατάγονταν ἀπὸ κάποιον κοινὸ πρόγονο. Ὁ κοινὸς πρόγονος καὶ ὁ κοινὸς τρόπος ὁμιλίας δημιουργοῦσαν ἰσχυροὺς δεσμούς. Οἱ Σπαρτιάτες ἐπικαλούμενοι….
Ποιός δὲν γνωρίζει τὰ σπουδαῖα μυθιστορήματα «Ἡ ζωὴ ἐν τάφῳ», «Ἡ δασκάλα μὲ τὰ χρυσᾶ μάτια», «Ἡ Παναγιὰ ἡ Γοργόνα» τοῦ κορυφαίου πεζογράφου τῆς Γενιᾶς τοῦ ΄30 Στράτη Μυριβήλη.
Μὲ τὴν πάροδο τοῦ χρόνου ἐνδέχεται μιὰ λέξη νὰ ἀλλάξῃ γραμματικὴ κατηγορία. Ἡ πιὸ συχνὴ περίπτωση λεξιλογικῆς μεταβολῆς εἶναι ἡ οὐσιαστικοποίηση ἐπιθέτου· τὸ γνωστό μας κινητὸ εἶναι μιὰ τέτοια περίπτωση: ἀπὸ ὀνοματικὴ φράση «κινητὸ τηλέφωνο» μέσῳ τῆς ἔλλειψης, δηλαδὴ τῆς ὑποδιαγραφῆς τοῦ….
Ἡ «ἐπίπτωσις» ἀπαντᾶ γιὰ πρώτη φορὰ σὲ συγγραφεῖς τῆς ἑλληνιστικῆς ἐποχῆς καὶ εἶχε τὶς ἀκόλουθες σημασίες: 1. πτώση τῆς φωνῆς ἢ τῶν μαλλιῶν πάνω στὸ μέτωπο 2. ἐπίθεση 3. σύμπτωση (Franco Montanari, Σύγχρονο Λεξικὸ τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Γλώσσας, ἐκδ. Παπαδήμα, 2016, σελ. 819). Ἡ σημερινὴ σημασία τῆς ἐπίπτωσης…
Σὲ θέματα γραπτῶν προαγωγικῶν ἐξετάσεων ζητήθηκε ἀπὸ τοὺς μαθητὲς νὰ γράψουν τὶς ἐπιπτώσεις τῶν μέσων κοινωνικῆς δικτύωσης στὴν ζωὴ τῶν νέων. Κάποιοι μαθητὲς ἔγραψαν τὶς θετικὲς συνέπειες. Οἱ φιλόλογοι θεώρησαν αὐτονόητο ὅτι ἔπρεπε…..
Ανάρτηση μέσω της οποίας εξηγεί τη σημασία και την ιστορική πορεία των όρων Έλληνας, Ρωμαίος, Ρωμιός και Ρωμιοσύνη έκανε στον λογαριασμό του στο Facebook ο καθηγητής Γλωσσολογίας, Γιώργος Μπαμπινιώτης. Με απλό λόγο, εξηγεί το πώς οι Έλληνες αυτοπροσδιορίζονταν επί αιώνες ως Ρωμαίοι, πώς εξελίχθηκε ο όρος Ρωμιός μέσα στον χρόνο και γιατί η Ρωμιοσύνη αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορικής και πολιτισμικής μας συνέχειας.
Φαίνεται λίγο παράδοξο ὁ ἀναπαυτικὸς καναπὲς νὰ σχετίζεται μὲ τὰ ἐνοχλητικὰ κουνούπια. Στὸ δευτεροκανονικὸ βιβλίο τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης Ἰουδείθ (13, 9) βλέπουμε τὴν ὁμώνυμη ἡρωίδα νὰ ἀφαιρῇ τὸ «κωνωπεῖον» ἀπὸ τοὺς στύλους: «καὶ ἀπεκύλισε τὸ σῶμα αὐτοῦ ἀπὸ τῆς στρωμνῆς καὶ ἀφεῖλε τὸ κωνωπεῖον ἀπὸ τῶν στύλων». Τί ἦταν τὸ κωνωπεῖον;
Στὶς 15 Μαρτίου 44 π.Χ. παρὰ τὶς προειδοποιήσεις τῆς γυναίκας του Καλπουρνίας, ὁ Καίσαρας ἀποφάσισε νὰ παραστῇ στὴν συνεδρίαση τῆς Γερουσίας, γιὰ νὰ μὴν ἀπογοητεύσῃ ὅσους ἦταν ἤδη ἐκεῖ καὶ τὸν περίμεναν. Δὲν πρόλαβε καλά-καλά νὰ κάτσῃ καὶ οἱ συνωμότες συγκεντρώθηκαν γύρω του γιὰ νὰ τοῦ ὑποβάλουν τάχα ἕνα αἴτημα.