Η Ὑπαπαντή εἶναι ἑορτή ἑορτῶν, διότι συμπυκνώνει καί ἀποκαλύπτει ὁλόκληρο τό μυστήριο τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ καί Λόγου τοῦ Θεοῦ. Τότε ὁ Χριστός βαστάχθηκε ὡς βρέφος καί ὁμολογήθηκε ὡς Θεός καί προσφέρθηκε ἐν ἀγκάλαις σάν νά καθόταν σέ θρόνο.
Κατά τόν Μωσαϊκό Νόμο46 ἡ λεχώ γυναῖκα, μετά τήν γέννηση ἄρρενος τέκνου, ἐπί σαράντα ἡμέρες ἐθεωρεῖτο ἀκάθαρτη. Γιά νά καθαρθῆ καί νά ἔχη τό δικαίωμα εἰσόδου στόν Ναό, ἔπρεπε πρῶτα, μετά τίς 40 ἡμέρες, νά προσφέρη θυσία, ἀμνό ἐνια-ύσιο καί νεοσσόν περιστερᾶς ἤ μία τρυγόνα, ἤ, ἄν ἦταν πτωχή, ἐπετρέπετο νά προσφέρη ζεῦγος τρυγόνων ἤ δύο νεοσσούς περιστερῶν.
Αὐτήν τήν νομική διάταξη ἐκπληρώνοντας καί ὁ Ἰωσήφ μέ τήν Θεοτόκο, προ-σῆλθαν στόν Ναό, γιά νά προσφέρουν τήν θυσία περί καθαρισμοῦ, καίτοι ἡ Παρθένος δέν εἶχε ἀνάγκη καθάρσεως, διότι, ἐκ Πνεύματος Ἁγίου ἦταν ἡ γέννησή της. «Ἐδῶ πού δέν ὑπάρχουν γεννήτορες, ἀλλά ἦταν μόνο Μητέρα καί αὐτή Παρθένος, πού ὑπάρχει ἐπίσης γέννηση παιδιοῦ πού συνελήφθη ἀσπόρως, ὁπωσδήποτε δέν ὑπῆρχε ἀνάγκη καθαρισμοῦ, ἀλλά καί αὐτό ἦταν ἔργο ὑπακοῆς»47 στίς διατάξεις τοῦ Νόμου. «Ὁ Χριστός ἐνεργεῖ ὡς νομοθέτης, τηρεῖ τό γράμμα τοῦ Νόμου, ἀλλά καί τό ὑπερβαίνει, καθιστώντας το μεστό οὐσίας καινῆς. Ἄν καί προσφέρη ὁ Ἴδιος τήν ἐλευθερία ἀπό τόν τύπο, ἡ ὁποία πηγάζει ἀπό τό Ἅγιο Πνεῦμα, παρ᾿ ὅλα αὐτά δέν παραιτεῖται καί ἀπό τίς ὑποχρεώσεις πού συνεπάγεται τό γράμμα τοῦ Νόμου. Δέν ἀπορρίπτει τόν Μωσαϊκό Νόμο, γιά νά μπορῆ, ὅταν ἔρθη ὁ καιρός (τῆς διδασκαλίας Του), νά ἀποδεικνύη τήν ἀξιοπιστία Του (ὅτι δηλαδή Αὐτός εἶναι γιά τόν ὁποῖον μίλησαν οἱ Προφῆτες)»48.
Κατά τήν Ὑπαπαντή συνέβησαν παράδοξα καί ἀποκαλυπτικά. Ὁ γηραιός Συμεών, παρακινηθείς ἀπό τό Ἅγιο Πνεῦμα, ἦλθε στόν Ναό καί ἀνεγνώρισε στό νήπιο Ἰη-σοῦ τό σωτήριον τοῦ Θεοῦ, δηλαδή, τόν Σωτήρα, τόν ἐνανθρωπήσαντα Θεό Λόγο. Τόν εὐχαρίστησε, τόν κράτησε στήν ἀγκαλιά του καί ὁμολόγησε ὅτι εἶδε τόν Σωτῆρα, τόν Χριστόν Κυρίου, τόν Μεσσία, τήν δόξα τοῦ Ἰσραήλ, τό φῶς τῶν σκοτισμένων Ἐθνῶν. Τόν ἀποκαλεῖ Δεσπότη, δηλαδή, Θεό καί ζητᾶ εἰρηνική ἀπόλυση, γιατί τόν ἀναγνωρίζει ὡς Κύριο τῆς ζωῆς καί τοῦ θανάτου, διότι ἦταν προφητευμένο νά μήν πεθάνη, πρίν νά δῆ τήν ἔλευση τοῦ Σωτῆρος. Εἶδε ἄνθρωπο τόν οὐράνιο Θεό καί ἀξιώθηκε μεγαλύτερης θεοπτίας ἀπό τόν Μωϋσῆ, διότι ἐκεῖνος μέσα ἀπό τόν γνόφο καί τήν θύελλα ἄκουσε τήν φωνή τοῦ Θεοῦ χωρίς νά δῆ τό πρόσωπό Του· ὁ Συμεών, ὅμως, «τόν προαιώνιον Λόγον τοῦ Πατρός σωματωθέντα ἐβάστασε, καί τῶν Ἐθνῶν ἀπεκάλυψε τό φῶς, τόν Σταυρόν καί τήν Ἀνάστασιν»49. Εἶδε (ὁ Συμεών) τήν ἐνανθρώπησή Του· διότι αὐτήν καλεῖ “σωτήριον”, ἐπειδή ἔγινε γιά τήν σωτηρία τῶν ἀνθρώπων»50.
Ἡ Ὑπαπαντή
(Θεοφάνους, Ἱ. Μ. Σταυρονικήτα).
Μέ τό ἴδιο προφητικό πνεῦμα καί ἡ σώφρων Ἄννα εὐχαριστοῦσε τόν Θεό, πού ἔγινε ἄνθρωπος, καί ἔλεγε σέ ὅλους τούς παρευρισκομένους ὅτι Αὐτός εἶναι ὁ Λυτρωτής.
Ὁ Συμεών ἦταν τύπος τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, διότι εἶχε τήν προσδοκία τοῦ Μεσσία καί ἡ Ἄννα τῆς Νέας, διότι τό ὄνομά της σημαίνει χάρη. Ὁ Χριστός ἦταν ἀνάμεσα στίς δύο Διαθῆκες· καί ἡ μέν παλαιά ἔπαυσε, ἡ δέ νέα ζῆ51.
Μέ τήν εἴσοδό Του στό Ἱερό ὁ ἀληθινός Ναός καί Θεός καί ἱερώτερος ἀπό τό ἱερό, ὁ Κύριος, ὡς βρέφος τεσσαρακονθήμερο, ἐκπλήρωσε τό σκιῶδες τοῦ Νόμου καί φανέρωσε τήν ἀρχή τῆς ἐποχῆς τῆς χάριτος. Τήν ἀνάδειξη, δηλαδή, τοῦ σαρκωθέντος Θεοῦ μέ τρόπο ἐντυπωσιακό καί ἀποκαλυπτικό. Τό Ἅγιο Πνεῦμα, μέ τό στόμα τοῦ Συμεών καί τῆς Ἄννης, βεβαίωσε ὅτι αὐτό τό βρέφος ἦταν ὁ Νομοδότης, πού τώρα ὑποτάσσεται στόν Νόμο καί ὁ Σωτήρας τοῦ κόσμου.
Ἀπόσπασμα ἀπό τό βιβλίο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟΝ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ, Ἅγιον Ὄρος, σελ. 306.