Γεωργίου Ἰ. Βιλλιώτη
«Μετὰ» γιὰ ὅλες τὶς χρῆσεις…
Ἡ πρόθεση «μετὰ» ἔχει γίνει λέξη πασπαρτού, γιὰ ὅλες τὶς χρήσεις! Τὰ κάνει ὅλα καὶ συμφέρει! Λειτουργεῖ καὶ ὡς ἐπίρρημα γιὰ δήλωση χρονικῆς ἀκολουθίας: «Ποῦ θὰ πᾶμε μετά»; (Τὸ ἀργότερα δὲν ἄρεσε φαίνεται στὸν ὁμιλητή), λειτουργεῖ καὶ ὡς οὐσιαστικὸ μὲ ἄρθρο: «Ζῆσε τὸ παρὸν καὶ ξέχνα τὸ μετά» (ἀντὶ νὰ πῇ «ξέχνα τὸ αὔριο ἢ τὸ μέλλον»). Τελεῖ καὶ χρέη ἐπιθέτου: «Τὸ μετὰ διάστημα» ἀντὶ τὸ «μετέπειτα διάστημα». Χρησιμοποιεῖται καὶ μὲ τοπικὴ σημασία: Λίγο πιὸ μετὰ θὰ δῇς τὸ μαγαζὶ στὸ δεξί σου χέρι, ἀντὶ «λίγο πιὸ πέρα…». Τὰ παραδείγματα ἀντλήσαμε ἀπὸ τὸ «Χρηστικὸ Λεξικὸ» τῆς Ἀκαδημίας. Πολὺ εὔστοχα ἔγραφε ὁ μακαρίτης ὁ Στυλιανὸς Ἀλεξίου: «Περίεργη εἶναι καὶ ἡ σύγχυση ποὺ γίνεται μεταξὺ προθέσεων καὶ ἐπιρρημάτων. Ἡ «μετὰ» ἔγινε ἐπίρρημα («δέκα χρόνια μετά», «μετὰ ἀπὸ τὸν πόλεμο», «μετὰ ἀπὸ τὴν ἀναχώρηση ἀπὸ τὴ Βαγδάτη», μὲ δυὸ ἐπάλληλα ἀπό). Τὸ ἐπισημάναμε αὐτὸ, ἐγὼ στὸν πρόλογο τῶν Γλωσσικῶν Μελετημάτων καὶ ὁ συνάδελφος Ν. Παναγιωτάκης σὲ μιὰ ἐπιστολή του στὴν «Καθημερινή». Γλωσσολογικὴ ἐξήγηση ὑπάρχει βέβαια γιὰ τὴν ἐξέλιξη αὐτή, ἐξήγηση δέν σημαίνει ὅμως καὶ ἐπικύρωση, οὔτε καὶ ἰσοπέδωση τοῦ δόκιμου καὶ τοῦ ἀδόκιμου ὕφους. Καὶ εἶναι ἀσφαλῶς ἀδόκιμο νὰ ὑπάρχουν στὴν ἴδια φράση καί οἱ δυὸ χρήσεις τῆς «μετά», ὡς πρόθεσης καὶ ὡς ἐπιρρήματος, ὅπως γίνεται πολύ συχνά» (Στυλιανοῦ Ἀλεξίου, Ἡ σημερινὴ Ἑλληνικὴ Γλῶσσα, σελ. 298).
ΔΕΙΤΕ ΟΛΑ ΤΑ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ ΑΡΘΡΑ ΕΔΩ