ΑΒΡΑΑΜ Ε. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ
Πολλά είναι τα προσωνύμια, τα ονόματα που έχουν αποδοθεί στην Υπεραγία Θεοτόκο. Ένα από αυτά είναι και το «Γοργοϋπήκοος», που σημαίνει «αυτή που από ψηλά σπεύδει γοργά, γρήγορα και με προθυμία, υπακούοντας τις αιτήσεις αυτών που με πίστη και πόθο την επικαλούνται, παντού και πάντοτε, για ταχεία βοήθεια». Μάλιστα το όνομα αυτό το έδωσε η Ίδια για τον εαυτό της, μετά από ένα σχετικό θαύμα που θα αναφέρουμε. Η Παναγία η Γοργοϋπήκοος είναι πολύ θαυματουργή, μα πάνω απ’ όλα, απ΄ όσα έχουν καταγραφεί, είναι η πιο γρήγορη στην εκπλήρωση των αιτημάτων των πιστών Της. Γιατρεύει τους ανθρώπους από διάφορες ασθένειες, χαρίζει παιδιά, φανερώνει απολεσθέντα αντικείμενα. Προστατεύει όσους κινδυνεύουν στη θάλασσα, λυτρώνει όσους αιχμαλωτίζονται, θεραπεύει από τον πονοκέφαλο και την κόπωση, ανορθώνει παράλυτους, χαρίζει φως σε τυφλούς, θεραπεύει από θανατηφόρες ασθένειες και γενικά θεραπεύει όπου ο πιστός «νοσεί».
Αρκετοί είναι αυτοί που επιμένουν ότι ονομάζεται Γοργοεπήκοος. Όμως, στην χειρόγραφη Παράδοση της Μονής Δοχειαρίου του Αγίου Όρους, φέρεται ως Γοργοϋπήκοος. Την ίδια άποψη υποστηρίζει και ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης. Αυτό το όνομα θέλησε να δώσει η Παναγία στην εικόνα Της. Εκεί, όπως αναφέρεται στο ιστορικό της Μονής, «λάμπει ως πολύφωτος σελήνη, σαν άριστος κυβερνήτης και σοφός οικονόμος», φυλάσσοντας από κάθε προσβολή και επήρεια τους ασκούμενους σε αυτό οσίους πατέρες, αλλά και όσους προστρέχουν σ΄ εκείνη με πίστη, ζητώντας την βοήθειά της.
Γοργοϋπήκοος, λοιπόν, καλείται η εικόνα της Υπεραγίας Θεοτόκου που βρίσκεται στην Ιερά Μονή Δοχειαρίου του Αγίου Όρους. Είναι η έφορος της Μονής και τιμάται ιδιαίτερα ως προστάτιδα αυτής για την αείρροο χάρη Της, δηλαδή την συνεχή ροή των χαρισμάτων Της. Όπως αναφέρει στο Συναξάρι ο Όσιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, στη Μονή του Δοχειαρίου, στο δεξί μέρος της Τράπεζας του Μοναστηριού, σε ένα διάδρομο, βρισκόταν μια παλαιά εικόνα της Παναγίας. Οι Πατέρες της Μονής αναφέρουν ότι είχε αγιογραφηθεί από την εποχή του κτήτορος της Μονής Νεοφύτου, τον 11ο αιώνα. Το έτος 1664 μ.Χ., ήταν μια χρονιά πολύ δύσκολη για την Ιερά Μονή, διότι δεν είχε τα απαραίτητα χρήματα για να πληρώσει τους καθορισμένους φόρους στους Τούρκους κατακτητές. Ο τραπεζάρης του Μοναστηριού περνούσε μπροστά από αυτήν την εικόνα συνεχώς, γιατί εκεί ήταν διάβαση, ακόμα και τη νύχτα βαστάζοντας στα χέρια του αναμμένα δαδιά, για εκτέλεση των υπηρεσιών του. Μια βραδιά, εκείνο το έτος, λοιπόν, καθώς περνούσε κατά την συνήθειά του και πάλι μπροστά από την Εικόνα της Θεοτόκου, ακούει φωνή να βγαίνει από την εικόνα και να του λέει:
-«Άλλοτε να μην περάσεις από εδώ, με αναμμένα δαδιά και μαυρίζεις την Εικόνα μου με καπνό». Ο μοναχός δεν αντιλήφθηκε ότι από την Εικόνα ήλθε η φωνή και νομίζοντας ότι κάποιος αδελφός μοναχός τον φώναξε, πειράζοντάς τον, καταφρόνησε τη φωνή και δεν έδωσε σημασία. Μετά από λίγες ημέρες, κι ενώ εκείνος συνέχιζε να περνάει μπροστά από την Εικόνα με αναμμένα τα δαδιά, ακούει και πάλι την φωνή να του λέει:
-«Ώ Μοναχέ, αμόναχε, έως πότε θα συνεχίσεις να καπνίζεις τη μορφή μου και να με μαυρίζεις χωρίς ευλάβεια και ατιμώντας με»; Και συγχρόνως με τη φωνή έχασε ο ταλαίπωρος το φως του κι έμεινε τυφλός. Έτσι καταλαβαίνοντας το σφάλμα του, ότι δηλαδή καταφρόνησε την πρώτη φωνή και δεν υπάκουσε, κατασκεύασε ένα στασίδι μπροστά στην Εικόνα της Παναγίας. Τοποθέτησε μπροστά Της μια ακοίμητη κανδήλα και παρακαλούσε συνεχώς την Παναγία Γοργοϋπήκοο, ως συμπαθέστατη Μητέρα του Θεού Λόγου και μεσίτρια του ανθρώπινου γένους, να του συγχωρέσει αυτό το εξ απροσεξίας αμάρτημα και να του χαρίσει το φως του, ώστε βλέποντας την Αγία Εικόνα της να την δοξάζει και να την ευχαριστεί πάντοτε. Πράγματι οι ελπίδες αυτού δεν διαψεύστηκαν, ούτε έμεινε κατασχεμένος ύστερα από τόσες προσευχές, και χειμάρρους δακρύων. Η πηγή της ευσπλαχνίας και του ελέους, η τάχιστη αντίληψη και παραμυθία πάντων των θλιβομένων, η Κυρία ημών Θεοτόκος άκουσε τις θερμές δεήσεις του δούλου της και για τρίτη φορά μίλησε από την Αγία Εικόνα της και του είπε:
-«Ω μοναχέ, εισακούστηκε η δέησή σου προς εμένα και ας είσαι συγχωρεμένος και να βλέπεις όπως και πρώτα. Ανάγγειλε δε και στους άλλους Πατέρες ότι εγώ είμαι η Μητέρα του Θεού Λόγου και μετά από τον Θεό η σκέπη και η βοήθεια και κραταιά προστασία. Προνοώ υπέρ της Μονής ως υπέρμαχος Κυβερνήτης και εις το εξής οι μοναχοί ας καταφεύγουν σε μένα για κάθε ανάγκη τους και γοργά θα τους υπακούω, όπως και όλους που με ευλάβεια θα καταφεύγουν σε μένα, διότι καλούμαι Γοργοϋπήκοος».
Ευθύς λοιπόν με την χαριτωμένη θεία φωνή των χαρμόσυνων αυτών λόγων, άνοιξαν τα μάτια του τραπεζάρη μοναχού και όλοι εξέστησαν και θαύμασαν. Όταν λοιπόν θεραπεύθηκε από την τύφλωσή του ο τραπεζάρης Μοναχός, ονόματι Νείλος, οι Πατέρες της Μονής έφτιαξαν στο χώρο αυτό ένα παρεκκλήσι προς τιμήν της Παναγίας της Γοργοϋπηκόου και ο διάδρομος κλείστηκε. Από τότε η χάρη της ενεργεί πάμπολλα θαύματα, όχι μόνο στο Άγιο Όρος, αλλά και έξω από αυτό, σε πόλεις και χωριά, σε ολόκληρη την Ελλάδα, αλλά και σε άλλα μέρη, όπου την ευλαβούνται και την επικαλούνται. Είναι αδύνατο να γραφούν τα εξαίσια θαύματα που κάνει η Παναγία η Γοργοϋπήκοος, καθόσον αποδείχτηκε σαν μια άλλη κολυμβήθρα του Σιλωάμ. Στο παρεκκλήσι τελείται δύο φορές την εβδομάδα η Θεία Λειτουργία, εκεί γίνονται οι κουρές των μοναχών και καθημερινά, πρωί και βράδυ, ψάλλονται Παρακλήσεις μπροστά στην ιερή Εικόνα. Ειδικός δε μοναχός, ο “προσμονάριος” εξυπηρετεί τις ανάγκες των πολλών προσκυνητών.
Όπως και ο Υιός της, έτσι και η Υπεραγία Θεοτόκος, διακονεί με άπειρους τρόπους την σωτηρία μας. Κι όπως με την υπακοή της τότε στα λόγια του Αρχαγγέλου Γαβριήλ συνέβαλε στη σωτηρία μας, έτσι και τώρα, ως υπακούουσα στα αιτήματά μας, επαναλαμβάνει με ταπείνωση το: «Ιδού η δούλη Κυρίου» (Λουκ. α΄, 38). Έτσι βοηθάει και σώζει γρήγορα όσους με πίστη καταφεύγουν σε αυτή και την επικαλούνται και την τιμούν ως Γοργοϋπήκοο. Η πάναγνη καρδιά της Θεοτόκου ξεχειλίζει από αγάπη για τον κάθε άνθρωπο, όσο αμαρτωλός και αν είναι. Δεν υπάρχει χώρος σε αυτή για μίσος και εκδίκηση. Ως φυσική μητέρα του Θεανθρώπου Υιού Της, είναι ταυτόχρονα και μητέρα όλων ημών των αδελφών του Χριστού. Και όπως η φυσική μάνα νοιάζεται για τα παιδιά της έτσι και Εκείνη νοιάζεται για μας. Ως η μητέρα του Θεού, αξιώθηκε να έχει απόλυτη παρρησία σε Αυτόν. Ο θρόνος Της βρίσκεται κοντά στο φοβερό βήμα της Θεότητας. Την άκρα τιμητική αυτή θέση την χρησιμοποιεί για να δέεται αδιάκοπα στον Υιό Της για μας. Και εμείς, επειδή γνωρίζουμε αυτή την σχέση Της με τον Σωτήρα μας Χριστό, την παρακαλούμε να πρεσβεύει για μας και να μας προστατεύει στις αντιξοότητες της ζωής
Πραγματικά αισθανόμαστε πόσο μεγάλη ανάγκη έχουμε από τις πρεσβείες, τις μεσιτείες και την μητρική προστασία Της, στους δύσκολους καιρούς που ζούμε. Η Μητέρα του Κυρίου μας μεριμνά γοργά για τη σωτηρία όλων μας και αναδίδει χάρη σε όλους όσους την επικαλούνται με πίστη, ελπίδα και αγάπη. Η Εκκλησίας μας πανηγυρίζει την Σύναξη της Υπεραγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου και Αειπαρθένου Μαρίας, της επονομαζομένης «Γοργοϋπηκόου», την 1η Οκτωβρίου.
Υπεραγία Θεοτόκε, Γοργοϋπήκοε, άκουσε και γοργά πρόστρεξε και για τις δικές μας ικεσίες και μεσίτευε υπέρ των ψυχών ημών. Αμήν.