Με αριθμό 2026.3930, η Ελλάδα γνωστοποίησε μέσω του Ευρωπαϊκού Συστήματος safety gate στις 5 Μαΐου 2026, την ανίχνευση του μη επιτρεπόμενου φυτοπροστατευτικού προϊόντος chlorpyrifos σε παρτίδα ντομάτας προέλευσης Αιγύπτου, στο πλαίσιο ελέγχων στα σύνορα και με αποτέλεσμα τη δέσμευση του φορτίου πριν αυτό διατεθεί στην αγορά.
Η ανάλυση εργαστηριακού ελέγχου, έδειξε παρουσία υπολειμμάτων chlorpyrifos σε συγκέντρωση 0,20 ± 0,10 mg/kg, τιμή που υπερβαίνει το θεσμοθετημένο ανώτατο όριο των 0,01 mg/kg. Η ουσία αυτή καταγράφεται ως μη εγκεκριμένο φυτοφάρμακο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που οδήγησε στην αξιολόγηση του κινδύνου ως δυνητικά σοβαρού, παρότι δεν έχουν αναφερθεί συγκεκριμένα περιστατικά ασθένειας ή συμπτώματα και δεν υπάρχουν στοιχεία για επηρεασθέντα άτομα.
Οι αρμόδιες αρχές προχώρησαν σε επίσημη δέσμευση του φορτίου, ενώ επισημαίνεται ότι το προϊόν δεν είχε ακόμη διατεθεί στην αγορά κατά τον χρόνο του ελέγχου. Η υπόθεση παραμένει σε διαδικασία παρακολούθησης στο πλαίσιο του συστήματος ελέγχου τροφίμων στα σύνορα, με στόχο την αποτροπή εισόδου προϊόντων που δεν συμμορφώνονται με τα ευρωπαϊκά όρια ασφάλειας τροφίμων.
Το chlorpyrifos είναι ένα οργανοφωσφορικό εντομοκτόνο που χρησιμοποιούνταν ευρέως στη γεωργία για την αντιμετώπιση εντόμων σε καλλιέργειες όπως φρούτα και λαχανικά. Η δράση του βασίζεται στην αναστολή ενός ενζύμου που είναι απαραίτητο για τη λειτουργία του νευρικού συστήματος των εντόμων, γεγονός που οδηγεί στον θάνατό τους. Η ίδια αυτή βιολογική δράση όμως είναι και ο λόγος που θεωρείται προβληματικό για τον άνθρωπο όταν υπάρχει έκθεση σε υπολείμματα, ιδιαίτερα σε ευαίσθητες ομάδες όπως τα παιδιά.
Η Ελλάδα κοινοποίησε στην ΕΕ το πρόβλημα με τις ντομάτες από την Αίγυπτο που περιέχουν απαγορευμένο φυτοφάρμακο
Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων κατέληξε, μετά από επιστημονική αξιολόγηση, ότι υπάρχουν σοβαρές ανησυχίες για πιθανές επιδράσεις στο αναπτυσσόμενο νευρικό σύστημα, καθώς και ενδείξεις για γενετικές τοξικότητες. Το κρίσιμο στοιχείο στην αξιολόγηση ήταν ότι δεν μπόρεσε να καθοριστεί ένα ασφαλές επίπεδο ημερήσιας πρόσληψης, κάτι που στην πράξη σημαίνει ότι οποιαδήποτε έκθεση θεωρείται δυνητικά μη αποδεκτή από πλευράς ασφάλειας τροφίμων.
Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης η χρήση του chlorpyrifos δεν ανανεώθηκε και η ουσία απαγορεύτηκε επίσημα στις αρχές του 2020, μετά από απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που στηρίχθηκε στη γνωμοδότηση της EFSA και σε ψηφοφορία των κρατών μελών στα τέλη του 2019. Από τότε δεν επιτρέπεται η χρήση του στην ευρωπαϊκή γεωργία και τα όρια υπολειμμάτων στα τρόφιμα έχουν ουσιαστικά μειωθεί στο ελάχιστο επιτρεπτό επίπεδο ανίχνευσης, γεγονός που εξηγεί γιατί ακόμη και μικρές ανιχνεύσεις σε εισαγόμενα προϊόντα οδηγούν σε απορρίψεις φορτίων.
Πηγές :