Γεωργίου Βιλλιώτη, Η ΘΕΟΤΟΚΟΣ ΣΤΗΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΚΑΒΑΣΙΛΑ
Ἡ ἰδέα ποὺ διήκει τὴν θεολογία καὶ τῶν τριῶν συγχρόνων Πατέρων εἶναι ὅτι ἡ ἁγιότητά Της κατέστη ἡ ὑποκειμενικὴ αἰτία τῆς μεταστάσεώς Της. Ἡ θέση αὐτὴ σαφῶς καὶ λεπτομερῶς ἀναπτύσσεται στὸ δεύτερο Ἐγκώμιον εἰς τὴν πάνσεπτον Κοίμησιν τοῦ ἁγίου Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ. Τὸ ἔργο αὐτό, ὅπως καὶ οἱ ἄλλες δύο ὁμιλίες τοῦ Δαμασκηνοῦ ἀποτελοῦν τὴν θεολογικὴ πηγὴ ἀπὸ τὴν ὁποία ἀρύονται οἱ μεταγενέστεροι πατέρες, καὶ βεβαίως ὁ ἡμέτερος Καβάσιλας, ὄχι μόνο διότι ὁ Δαμασκηνὸς ἀνήκει στὸ πάνθεον τῶν μεγάλων Πατέρων, ἀλλὰ καὶ διότι ἀντλεῖ άπὸ τὴν «ἀρχαίαν καὶ ἀληθεστάτην παράδοσιν» τῆς Ἐκκλησίας τῶν Ἱεροσολύμων. Ὁ Δαμασκηνὸς ὄχι μόνο ἀναφέρεται λεπτομερῶς στὰ θαυμαστὰ γεγονότα τῆς Κοιμήσεως καὶ τῆς Μεταστάσεως τῆς Παναγίας, ἀλλὰ τεκμηριώνει θεολογικὰ γιατὶ ἔπρεπε νὰ ἀναστηθῇ καὶ νὰ ἀναληφθῇ στοὺς Οὐρανούς. Ἔπρεπε Ἐκείνη ποὺ φιλοξένησε τὸν Λόγο τοῦ Θεοῦ μὲς στὴν κοιλιά Της νὰ κατοικήσῃ στὶς θεῖες σκηνὲς τοῦ Υἱοῦ Της. Ὅπως Ἐκείνη φύλαξε ἀλώβητη τὴν παρθενία Της ἔπρεπε καὶ τὸ σῶμα Της μετὰ θάνατον νὰ φυλαχθῇ ἀδιάφθορο. Ἔπρεπε Ἐκείνη ποὺ δέχτηκε τὴν ρομφαία στὴν καρδιά Της, ὅταν ἔβλεπε τὸν Υἱό Της πάνω στὸν Σταυρό, νὰ Τὸν βλέπῃ νὰ κάθεται δίπλα στὸν Πατέρα Του. Ἦταν ἄξιον καὶ δίκαιον ἡ μητέρα τοῦ Θεοῦ νὰ κατέχῃ ὅλα τὰ πράγματα τοῦ Υἱοῦ Της καὶ νὰ προσκυνηθῇ ἀπὸ ὅλη τὴν Κτίση.
Ἡ πίστη τῆς Ἐκκλησίας ἐκφράζεται ὑποδειγματικὰ σὲ δύο παραθέματα· τὸ πρῶτο ἀνήκει στὸν Δαμασκηνὸ καὶ τὸ δεύτερο στὸν Καβάσιλα: «Ἀλλ’ εἰ καὶ φυσικῶς ἡ πανίερος καὶ μακαρία σου ψυχὴ τοῦ πανολβίου καὶ ἀκηράτου σου χωρίζεται σώματος καὶ τὸ σῶμα τῇ νομίμῳ ταφῇ παραδίδοται, ὅμως οὐκ ἐναπομένει τῷ θανάτῳ οὐδ’ ὑπὸ τῆς φθορᾶς διαλύεται» καὶ «Λύεται μὲν καὶ τῇ τοῦ Υἱοῦ συνήφθη, τῷ πρώτῳ φωτὶ τὸ δεύτερον. Τὸ δὲ σῶμα, μικρὸν παραμεῖναν τῇ γῇ, καὶ αὐτὸ συναπῆλθε».
Μὲ τὴν πατερικὴ γραφίδα συνάδουν καὶ τὰ ὑμνογραφικὰ κείμενα καθὼς καὶ ἡ ὀρθόδοξη εἰκονογραφία. Στὸ γνωστὸ κοντάκιο τῆς Κοιμήσεως ὁ τάφος καὶ ὁ θάνατος προσωποποιοῦνται· ἀδυνατοῦν νὰ κρατήσουν δέσμια τὴν μητέρα τῆς ζωῆς: «Τὴν ἐν πρεσβείαις ἀκοίμητον Θεοτόκον καὶ προστασίαις ἀμετάθετον ἐλπίδα, τάφος καὶ νέκρωσις οὐκ ἐκράτησεν· ὡς γάρ ζωῆς Μητέρα πρὸς τὴν ζωήν μετέστησεν, ὁ μήτραν οἰκήσας ἀειπάρθενον». Οἱ ἄγγελοι ἐξίστανται ἀτενίζοντας τὸ εὐρυχωρότατον σῶμα τῆς Παρθένου νὰ αἴρεται στὸν Οὐρανό: «Ἐν τῇ Μεταστάσει σου Μῆτερ, τὸ εὐρυχωρότατον σῶμα σου καὶ θεοδόχον, τῶν Ἀγγέλων στρατιαί, ἱερωτάταις πτέρυξι, φόβῳ καὶ χαρᾷ ἐμεγάλυνον» και «Ἄγγελοι τήν Κοίμησιν τῆς Παρθένου ὁρῶντες ἐξεπλήττοντο· πῶς ἡ Παρθένος ἀπαίρει ἀπό τῆς γῆς εἰς τά ἄνω».
Ἡ μετάσταση τῆς Θεοτόκου κατὰ τὸν Νικόλαο Καβάσιλα – Μέρος 1/4