Ο γάμος, σύμφωνα με τη χριστιανική διδασκαλία, αποτελεί ιερό Μυστήριο της Εκκλησίας και έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς της ανθρώπινης ζωής, καθώς πάνω σε αυτόν θεμελιώνεται η οικογένεια, η οποία συνιστά το βασικό κύτταρο της κοινωνίας. Δεν αποτελεί απλώς μια νομική ή κοινωνική συμφωνία μεταξύ δύο ανθρώπων, αλλά μια πνευματική ένωση που στηρίζεται στην αγάπη, την ελευθερία, την αλληλοκατανόηση, την αμοιβαία θυσία και τον σεβασμό. Μέσα από το μυστήριο του γάμου, οι σύζυγοι καλούνται να συμπορευθούν προς την πνευματική ολοκλήρωση και τη θέωση, έχοντας ως πρότυπο τη σχέση του Χριστού με την Εκκλησία.
Η οικογένεια που δημιουργείται μέσω του γάμου αποτελεί τον πρώτο και σημαντικότερο χώρο διαμόρφωσης της προσωπικότητας του ανθρώπου. Σε αυτήν καλλιεργούνται οι ηθικές και πνευματικές αξίες, αναπτύσσονται οι κοινωνικές δεξιότητες και ικανοποιούνται οι βασικές συναισθηματικές, ψυχολογικές και βιολογικές ανάγκες των μελών της. Για τον λόγο αυτό, τόσο η Εκκλησία όσο και η κοινωνία αναγνωρίζουν την οικογένεια ως θεμελιώδη θεσμό για τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής και τη διαμόρφωση υπεύθυνων και ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων.
Στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο πρωταρχικός σκοπός του γάμου δεν είναι η τεκνογονία, αλλά η ένωση των συζύγων εν Χριστώ, η αμοιβαία αγάπη, ο σεβασμός, η αλληλοσυμπλήρωση και η κοινή πορεία προς τη σωτηρία και τον αγιασμό. Η απόκτηση παιδιών αποτελεί ευλογία και καρπό του γάμου, όχι όμως την αποκλειστική ή αναγκαία προϋπόθεσή του. Αυτό αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι η Εκκλησία τελεί το Μυστήριο του Γάμου και σε ζευγάρια που, λόγω ηλικίας ή προβλημάτων υγείας, δεν μπορούν να αποκτήσουν παιδιά.
Η Αγία Γραφή και η πατερική παράδοση τονίζουν ότι η χριστιανική οικογένεια αποτελεί «κατ’ οίκον Εκκλησία», όπου οι γονείς έχουν την ευθύνη όχι μόνο της σωματικής φροντίδας αλλά και της πνευματικής διαπαιδαγώγησης των παιδιών. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος επισημαίνει ότι η οικογένεια πρέπει να μετατρέπεται σε χώρο προσευχής, αγάπης και μετάδοσης της πίστης, ενώ η ανατροφή των παιδιών «ἐν παιδείᾳ καὶ νουθεσίᾳ Κυρίου» αποτελεί βασική αποστολή των γονέων. Παράλληλα, οι Πατέρες της Εκκλησίας αντιμετωπίζουν τη γέννηση και την ανατροφή των παιδιών ως συμμετοχή του ανθρώπου στο δημιουργικό έργο του Θεού.
Η πατερική θεολογία αναγνωρίζει τόσο τον έγγαμο όσο και τον μοναχικό βίο ως αυθεντικές οδούς πνευματικής ζωής και αγιασμού. Αν και ορισμένοι Πατέρες, όπως ο Ισίδωρος ο Πηλουσιώτης, παρουσιάζουν τον μοναχισμό ως ανώτερη μορφή ολοκληρωτικής αφιέρωσης στον Θεό, η αξιολόγηση αυτή δεν μειώνει την αξία του γάμου. Αντίθετα, η Ορθόδοξη Εκκλησία θεωρεί ότι και οι δύο τρόποι ζωής υπηρετούν τον ίδιο σκοπό, δηλαδή την ένωση του ανθρώπου με τον Θεό, διαφοροποιούμενοι μόνο ως προς τον τρόπο άσκησης της χριστιανικής ζωής.
Τέλος, η θεμελίωση του γάμου ανάγεται ήδη στη δημιουργία των πρωτοπλάστων, ενώ στη συνέχεια ευλογείται από τον ίδιο τον Χριστό στον γάμο της Κανά και αποκτά μυστηριακό χαρακτήρα μέσα στη ζωή της Εκκλησίας. Οι Οικουμενικές και Τοπικές Σύνοδοι διαμόρφωσαν το κανονικό πλαίσιο που διέπει τη σύναψη και τη διατήρηση του γάμου, κατοχυρώνοντάς τον ως μία ιερή και αδιάλυτη ένωση, η οποία αντανακλά την αγάπη του Χριστού προς την Εκκλησία.