της Δρ. Ειρήνης Αρτέμη
Η Ορθόδοξη Εκκλησία τελεί νηπιοβαπτισμό γιατί θεωρεί το Βάπτισμα μυστήριο εισόδου στη ζωή της Εκκλησίας και μέτοχο της θείας χάρης, όχι απλά εξωτερική δήλωση πίστης. Το Βάπτισμα είναι δωρεά της θείας αγάπης και όχι ανταμοιβή για ανθρώπινη ωριμότητα ή γνώση. Όπως η ζωή και η οικογένεια δέχονται το άτομο ως δώρο, έτσι και το νήπιο εισάγεται νωρίς στην οικογένεια της Εκκλησίας για να ανατραφεί στην πίστη και να αναπτύξει σταδιακά τη σχέση του με τον Θεό.
Η πρακτική στηρίζεται στην Αγία Γραφή και την Ιερά Παράδοση: στην Καινή Διαθήκη βλέπουμε ολόκληρους οίκους βαπτισμένους και οι Πατέρες μαρτυρούν τον νηπιοβαπτισμό ως αποστολική παράδοση. Η Εκκλησία συνδέει την περιτομή της Π.Δ., που γινόταν σε βρέφη ως σημείο της διαθήκης, με το Βάπτισμα, που εισάγει στη νέα ζωή της Νέας Διαθήκης.
Σχετικά με την ελευθερία: η ορθόδοξη θεολογία διδάσκει ότι το Βάπτισμα δεν καταργεί το αυτεξούσιο αλλά χαρίζει την θεία χάρη, αφήνοντας τον άνθρωπο ελεύθερο να τη δεχτεί ή να την απορρίψει. Καθώς το παιδί μεγαλώνει, καλείται να κάνει προσωπική και συνειδητή την πίστη που του προσφέρθηκε στο Βάπτισμα, συμμετέχοντας ελεύθερα στη ζωή της Εκκλησίας.
Η διαφορά με πολλές προτεσταντικές κοινότητες είναι ότι αυτές συχνά απαιτούν προσωπική ομολογία πίστεως πριν το Βάπτισμα, ενώ η Ορθόδοξη Εκκλησία βλέπει το Βάπτισμα πρωτίστως ως ενέργεια του Θεού προς τον άνθρωπο. Επομένως, ο νηπιοβαπτισμός δεν παραβιάζει την ελευθερία του παιδιού αλλά εκφράζει την αγάπη της Εκκλησίας, που προσφέρει από την αρχή τη χάρη και εντάσσει το παιδί στο Σώμα του Χριστού.
Ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης βλέπει το Βάπτισμα ως πνευματική παλιγγενεσία, νέα γέννηση και αναδημιουργία του ανθρώπου, και διδάσκει ότι η θεία χάρη δεν εξαρτάται από την ηλικία ή νοητική ωριμότητα αλλά είναι δωρεά. Επομένως δεν πρέπει να στερείται το νήπιο τη χάρη μέχρι να αποκτήσει συνειδητή πίστη. Η προσωπική αποδοχή και ενεργοποίηση της χάρης γίνεται αργότερα, όταν ωριμάσει και ασκήσει το αυτεξούσιό του. Έτσι ο Γρηγόριος θεμελιώνει θεολογικά τον νηπιοβαπτισμό. Το Βάπτισμα είναι πρωτίστως ενέργεια της θείας χάρης, και η ανθρώπινη ελευθερία καλείται να συνεργαστεί με αυτήν προς τη θέωση.
Τέλος, αν ένα νήπιο πεθάνει νωρίς, η Εκκλησία συνοδεύει την πορεία του με τις ευχές της εξόδιου ακολουθίας και το παιδί μπορεί να λάβει την πληρότητα της χαράς της Βασιλείας του Θεού.