Γεωργίου Ἰ. Βιλλιώτη
«Σήμερον κρεμᾶται ἐπὶ ξύλου ὁ ἐν ὕδασι τὴν γῆν κρεμάσας. Στέφανον ἐξ ἀκανθῶν περιτίθεται ὁ τῶν ἀγγέλων βασιλεύς. Ψευδῆ πορφύραν περιβάλλεται ὁ περιβάλλων τὸν οὐρανον ἐν νεφέλαις. ‘Ράπισμα κατεδέξατο ὁ ἐν Ἰορδάνῃ ἐλευθερώσας τὸν Ἀδάμ. Ἥλοις προσηλώθη ὁ Νυμφίος τῆς Ἐκκλησίας. Λόγχη ἐκεντήθη ὁ Υἱὸς τῆς Παρθένου. Προσκυνοῦμέν σου τὰ πάθη, Χριστέ. Δεῖξον ἡμῖν καὶ τὴν ἒνδοξόν σου ἀνάστασιν».
ἡ ἄκανθα (ἀκὴ), 1. ἀγκάθι, βούκεντρο, 2. ἀκανθῶδες φυτό, γαϊδουράγκαθο
ἡ πόρφύρα (πορφύρω) πορφυρὴ βαφή, βυσσινὶ χρῶμα//πορφυρὸ ἔνδυμα
ἡ νεφέλη = σύννεφο
ῥάπισμα = χτύπημα, κόλαφος, χαστούκι στὸ πρόσωπο, ὁμόρριζα: ραβδί <μσν. ραβδίν < αρχ. ῥαβδίον, ὑποκορ. τοῦ ῥάβδος
ὁ ἧλος = καρφί, ὁμόρριζα: προσηλώνω, καθηλώνω, ἀποκαθήλωση, ξηλώνω
Κάθε στίχος περιέχει μιὰν ἀντίθεση.
Σήμερα κρεμᾶται ἐπάνω στὸ ξύλο Ἐκεῖνος ποὺ κρέμασε τὴν γῆ πάνω στὰ ὕδατα. Στεφάνι ἀπὸ ἀγκάθια φοράει στὴν κεφαλή, ὁ βασιλιὰς τῶν Ἀγγέλων. Περιβάλλεται μὲ ψεύτικη πορφύρα, αὐτὸς ποὺ περιβάλλει τὸν οὐρανὸ μὲ σύννεφα. Δέχτηκε ράπισμα, Ἐκεῖνος ποὺ στὸν Ἰορδάνη ἐλευθέρωσε τὸν Ἀδάμ. Μὲ καρφιὰ καρφώθηκε ὁ Νυμφίος τῆς Ἐκκλησίας. Μὲ λόγχη κεντήθηκε ὁ Υἱὸς τῆς Παρθένου. Προσκυνοῦμε τὰ πάθη Σου Χριστέ. Δεῖξε μας καὶ τὴν ἔνδοξή σου Ἀνάσταση.
Ἀντὶ ἄλλου θεολογικοῦ σχολιασμοῦ, παραθέτουμε ἕνα ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ σπουδαῖο ἔργο τοῦ Ἰωάννη Γεωμέτρη: «Ἐξόδιος ἢ προπεμπτήριος εἰς τὴν Κοίμησιν τῆς ὑπερενδόξου Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου», MAXIMOS CONSTAS and CHRISTOS SIMELIDIS, LIFE OF THE VIRGIN MARY JOHN GEОМЕТRES, HARVARD UNIVERSITY PRESS CAMBRIDGE, MASSACHUSETTS LONDON, ENGLAND 2023, &77.
«Ὢ πόσοι σου, δεσποτικὴ ψυχὴ καὶ ἀπαθεστάτη, διὰ τὸν σὸν υἱὸν καὶ Δεσπότην οἱ ἀγῶνες καὶ τὰ παθήματα! Τίς μὲν ἧς ἐκεῖνον ὁρῶσα τὸν λυτρωτὴν τὰς χεῖρας ὄπισθεν ὡς κακοῦργον περιαγκωνιζόμενον, τὸν ἐλευθερωτὴν ὑπὸ δούλου καὶ μιαρᾶς χειρὸς ῥαπιζόμενον, τὸν ὑπὸ μυριάδων ἀγγέλων εὐφημούμενόν τε καὶ προσκυνούμενον ὑπὸ πλήθους στρατιωτῶν ὑβριζόμενόν τε καὶ ἐμπαιζόμενον, τὸ φωτοποιὸν ἐκεῖνο πρόσωπον ἐμπτυόμενον, τὸ ζωοποιὸν σῶμα πρὸς θάνατον μαστιζόμενον. Ὢ τῆς σῆς μεγαλοψυχίας ἢ τῆς τοῦ πάσχοντος ἀνεξικακίας εἴτε καὶ φιλανθρωπίας ἢ καὶ ἀμφότερα! Πορφύραν χλεύης τὸν ἀληθῆ τὴν θέωσιν ἐνδύσαντά με περιβαλλόμενον, στέφανον ἀκανθῶν τὸν βασιλέα τῶν ὅλων κἀμὲ βασιλεύσαντα τῶν ὁρωμένων πάντων περιτιθέμενον»;
(Ἀπευθύνεται στὴν Θεοτόκο) Ὣ ἀρχοντικὴ καὶ ἀπαθὴς ψυχή, πόσες ἀγωνίες καὶ βάσανα ὑπέμεινες γιά χάρη τοῦ Υἱοῦ καὶ Κυρίου σου! Τί βίωσες ὅταν εἶδες τὰ χέρια τοῦ Λυτρωτῆ δεμένα ὀπισθάγκωνα σάν ἦταν κακοῦργος, τὸν ἐλευθερωτὴ νὰ ραπίζεται ἀπὸ τὸ μιαρὸ χέρι ἑνὸς δούλου, αὐτὸν ποὺ ἐπαινεῖται καὶ προσκυνεῖται ἀπὸ μυριάδες ἀγγέλους νὰ προσβάλλεται καὶ νὰ χλευάζεται ἀπὸ πλῆθος στρατιωτῶν, τὸ φωτεινό ἐκεῖνο πρόσωπο νὰ πτύεται καὶ τὸ ζωοποιὸ σῶμα Του νὰ ξυλοκοπῆται σχεδὸν μέχρι θανάτου; Ποιό εἶναι τὸ μέγεθος τῆς μεγαλοψυχίας Σου ἢ τῆς ἀνεξικακίας τοῦ πάσχοντος εἴτε καὶ τῆς φιλανθρωπίας, ἤ καὶ τὰ δύο αὐτὰ ταυτόχρονα! Περιβάλλεται μὲ πορφυρὸ χιτῶνα χλεύης Αὐτὸς μὲ ἐνέδυσε μὲ ἀληθῆ θέωση· μὲ ἀκάνθινο στεφάνι περιτίθεται ὁ βασιλέας τῶν ὅλων, ποὺ μὲ ἔκανε νὰ βασιλεύω σὲ ὅλα τὰ ὁρατά!