ν έ κ τ α ρ ~
ΗΤΑΝ διαδεδομένη σε πολλούς αρχαίους λαούς η πεποίθηση ότι οι θεοί οφείλουν την αθανασία τους σε θεϊκό ποτό και τροφή που καταναλώνουν. Στην αρχαία Ελλάδα το ποτό των αθανάτων ήταν το “νέκταρ” και η “ἀμβροσία” η τροφή τους. Είναι λέξεις ήδη ομηρικές (πβ. Ὀδ. ε 199):
(«οι δούλες τής πρόσφεραν νέκταρ κι αμβροσία»).
◆ Το “νέκταρ” συνδέεται με το θ. των λ. “νέκ(υς)” / “νεκ(ρός)”, δηλαδή με τη θνητότητα, αλλά … ακυρώνοντάς την. Διότι το β΄ συνθ. “-ταρ”, που απαντά με διάφορες μορφές σε ΙΕ λ. σχετικές με διάβαση (όπως στο σανσκρ. “tárati” «διασχίζω, περνώ», πβ. σύνθ. “ap-tú-r” «αυτός που διασχίζει τα νερά») δηλώνει το ξεπέρασμα, την υπέρβαση (αυτού που δηλώνει το α΄ συνθετικό). Σε αυτή την περίπτωση, το ουσ. “νέκταρ, -αρος” θα αποτελούσε θρησκευτικό όρο με σημ. «αυτό που (ξε)περνά τον θάνατο».
◆ Εκτός από τη μυθολογική σημασία της, η λέξη έχει επιβιώσει στη γλώσσα μας με άλλους 3 τρόπους:
α) στη βοτανική, όπου δηλώνει τον γλυκό, σακχαρούχο χυμό, που εκκρίνουν ειδικοί αδένες στα άνθη (τα “νεκτάρια”) προσελκύοντας έντομα και ο οποίος αποτελεί την πρώτη ύλη που χρησιμοποιούν οι μέλισσες για να φτειάξουν μέλι
β) στο φρούτο “νεκταρίνι”, από αγγλ. “nectarine” (< λατ. nectar < αρχ. νέκταρ)
γ) στο πολύ διαδεδομένο όνομα “Νεκτάριος” που απαντά ήδη τους πρώτους αιώνες.
◆ Είναι γνωστό ότι οντότητές του κόσμου γίνονται συχνά πηγές δημιουργίας ονομάτων (πάντα με στόχο να σχετιστεί ο ονομαζόμενος με μια ανάλογη θετική ιδιότητα), π.χ.: ζώα (Λέων, Δράκος), φυτά (Μυρτώ, Δάφνη), μέταλλα (Διαμαντής, Ασημάκης), φυσικά στοιχεία (Πέτρος < πέτρα), αντικείμενα (σπυρίς «καλάθι» > Σπυρίδων) κ.ο.κ.. Έτσι και “Νεκτάριος” (< νέκταρ), αποδίδοντας στον ονομαζόμενο την υποδήλωση της ευωδιάς και της αθανασίας.
Το κύριο όνομα (Νεκτάριος & Νεκταρία) διαδόθηκε ευρέως λόγω της μεγάλης τιμής στον άγιο Νεκτάριο της Αίγινας, πρώην επίσκοπο Πενταπόλεως (εορτάζει σήμερα, 9 Νοεμβρίου).
Η σύνδεση του ονόματος με το νέκταρ είναι θαυμάσια στο δοξαστικό του όρθρου της Εορτής!
~ ~ ~
ρᾶνον ἐν ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν
τὸ ν έ κ τ α ρ τῆς σῆς χάριτος…»
