του Θοδωρή Σπηλιώτη
Σαν σήμερα 9 Αυγούστου 1956, απαγχονίστηκε ο Ανδρέας Ζάκος, ο Ιάκωβος Πατάτσος και ο Χαρίλαος Μιχαήλ. Ήταν οι πρώτες εκτελέσεις που σημειώθηκαν στις κεντρικές φυλακές της Λευκωσίας.
Το 1955, οι Έλληνες της Κύπρου ξεκίνησαν τον ένοπλο αγώνα ενάντια στους Βρετανούς κατακτητές με στόχο την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα.
Από τους πρώτους που εντάχτηκαν στον αγώνα ήταν ο Ανδρέας Ζάκος μαζί με τον καρδιακό του φίλο Χαρίλαο Μιχαήλ. Ήταν αγνοί πατριώτες και ξεχώριζαν για το ήθος τους και την προσήλωση τους στον αγώνα.
Η δράση τους ήταν σημαντική. Ο Ανδρέας Ζάκος ανέλαβε να ετοιμάζει κρυσφήγετα και στρατολογούσε νέους εθελοντές για τον αγώνα. Από κοντά βοηθούσε και ο Χαρίλαος.
Στις 15 Δεκεμβρίου 1955, κοντά στους αρχαίους Σόλους, ο Ζάκος και ο Μιχαήλ συμμετείχαν σε μια ενέδρα. Ωστόσο η επιχείρηση απέτυχε και οι Άγγλοι τους συνέλαβαν. Οδηγήθηκαν στις κεντρικές φυλακές της Λευκωσίας.
Επίσης από τους πρώτους που εντάχτηκαν στον ένοπλο αγώνα της ΕΟΚΑ ήταν και ο Ιάκωβος Πατάτσος. Πήρε μέρος σε πολλές επιχειρήσεις του αγώνα. Εντούτοις τον συνέλαβαν για τον θάνατο ενός Τούρκου, παρόλο που δεν βρέθηκε κανένα στοιχείο.
Στις φυλακές οι Άγγλοι δεν δίστασαν να δείξουν όλη την απανθρωπιά και την βιαιότητα, χωρίς να καταφέρουν να λυγίσουν τους αγωνιστές. Μάλιστα δεν κατάφεραν να τους πάρουν καμία πληροφορία για την μυστική δράση του κινήματος που συμμετείχαν.
Στο τέλος καταδικάστηκαν σε θάνατο.
Κατά την διάρκεια των βασανιστηρίων, ο Ιάκωβος Πατάτσος έδινε κουράγιο σε όλους τους συγκρατούμενους του και τους δίδασκε την Αγία Γραφή, μεταφέροντας τους την εσωτερική του πίστη, ως πηγή παρηγοριάς.
Στις 9 Αυγούστου 1956, τους τρεις αγωνιστές της ελευθερίας της Κύπρου, τους οδήγησαν μπροστά στην αγχόνη. Εκείνοι ψέλνοντας τον εθνικό ύμνο και χωρίς να φοβούνται τον θάνατο, έδειξαν στους δολοφόνους τους πως πεθαίνουν οι Έλληνες.
Όμως η Ελληνική ιστορία δεν τους ξέχασε. Η θυσία τους έγινε αθάνατο φως και οδηγός για τους Έλληνες, αφήνοντας πίσω τους ένα χρέος τιμής, γενναιότητας, ανιδιοτέλειας και προσφοράς.
Επιλογικά κανένας μας δεν πρέπει να ξεχνά, ούτε τους αγώνες των ηρώων της Ελλάδας, ούτε την πατρίδα μας η οποία στην σημερινή εποχή εκποιείται από όλους μας. Τα κόκαλα όλων των Ελλήνων ηρώων της Κύπρου τρίζουν για ελευτερία.