Η περίπτωση του ονόματος Κώστας δίνει την ευκαιρία για ενδιαφέρουσες ονοματολογικές παρατηρήσεις.
► Πόσο συχνό είναι το όνομα Κώστας;
Ο Κώστας, υποκοριστικό του Κωνσταντίνου, είναι από τα πιο δημοφιλή ανδρικά ονόματα στην Ελλάδα (~6-8%). Τα πιο συχνά ανδρικά ονόματα είναι (βάσει εκτιμήσεων της ΕΛΣΤΑΤ και πρόσφατες αναρτήσεις στο διαδίκτυο):
ⅰ) Γεώργιος/Γιώργος (~11%)
ⅱ) Ιωάννης/Γιάννης (~8,5%)
ⅲ) Κωνσταντίνος/Κώστας (~6-8%)
ⅳ) Δημήτριος/Δημήτρης (~6-7%)
ⅴ) Νικόλαος/Νίκος (~5-6%).
Αυτά καλύπτουν σχεδόν το 47% του ανδρικού πληθυσμού!
► Γιατί το όνομα Κώστας είναι τόσο δημοφιλές;
Η δημοφιλία του ονόματος Κώστας οφείλεται πιθανότατα σε μια αίσθηση αίγλης και τιμής που αποπνέει, για λόγους θρησκευτικούς, ιστορικούς και εθνικούς – συνδυαστικά πάντοτε με το έθιμο που υπάρχει να δίνεται στα παιδιά το όνομα του παππού ή της γιαγιάς:
ⅰ) Ο Μέγας Κωνσταντίνος: Ο πρώτος χριστιανός αυτοκράτορας (272-337 μ.Χ.) συνδέθηκε στη χριστιανική συνείδηση με την καθιέρωση του χριστιανισμού και την ανεύρεση του Τιμίου Σταυρού. Στη λαϊκή χριστιανική συνείδηση κατέχει έκτοτε δεσπόζουσα θέση.
ⅱ) Η βυζαντινή παράδοση: Το όνομα Κωνσταντίνος έγινε σύμβολο ελπίδας μετά την Άλωση (1453), καθώς συνδεόταν με το όνομα της Κωνσταντινούπολης αλλά και αυτοκράτορες όπως ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος. Αυτό ενίσχυσε τη χρήση του σε μέσα στις επόμενες γενιές.
ⅲ) Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος: Μια τρίτη αιτία που το όνομα συνδέθηκε με την εθνική αίγλη είναι ο Κωνσταντίνος Α’ (1868-1923), ο νικητής των Βαλκανικών Πολέμων (1912-1913), που ήταν εξαιρετική δημοφιλής στο λαό της εποχής, με αποτέλεσμα πολλοί να δίνουν το όνομά του στα παιδιά τους.
Η περίπτωση του ονόματος Κώστας / Κωνσταντίνος δίνει την ευκαιρία να αναλογιστούμε τη σημαντική επίδραση των πολιτιστικών παραγόντων στην ονοματοδοσία.