Του Θοδωρή Σπηλιώτη
Σαν σήμερα 20 Οκτωβρίου 1912, ο ένδοξος Ελληνικός στρατός εξουδετέρωσε τον Οθωμανικό στρατό στα Γιαννιτσά και απελευθέρωσε την πόλη των Γιαννιτσών, μετά από πέντε αιώνες Οθωμανικής σκλαβιάς.
Ο Ελληνικός στρατός μετά την απελευθέρωση της Βέροιας (16 Οκτωβρίου 1912), την επόμενη μέρα απελευθέρωσε την πόλη της Νάουσας. Το βράδυ της ίδιας ημέρας η έκτη Μεραρχία με αρχηγό τον ανθυπολοχαγό Ανάργυρο Σταυρόπουλο, κατέλαβε τον σιδηροδρομικό σταθμό της Σκύδρας. Στις 18 Οκτωβρίου 1912, τρεις Έλληνες στρατιώτες, ο Βρασίδας Λαγωνίκος, ο Νικόλαος Αγγελής και ο Νικόλαος Λιβανός κατατρόπωσαν την Οθωμανική φρουρά στον σταθμό της Έδεσσας. Λίγο αργότερα ο Ελληνικός στρατός με αρχηγό τον αξιωματικό Βασίλειο Γεννηματά απελευθέρωσε την πόλη της Έδεσσας.
Ο Οθωμανός αρχιστράτηγος Χασάν Ταχσίν Πασάς, βλέποντας τον Ελληνικό στρατό να πλησιάζει στην Θεσσαλονίκη αποφάσισε να παρατάξει στρατό του έξω από την πόλη των Γιαννιτσών για να την προστατέψει.
Η θέση που διάλεξε του έδινε αρκετά πλεονεκτήματα. Ο Οθωμανικός στρατός οχυρώθηκε σε ένα ύψωμα 130 μέτρων, από το οποίο μπορούσαν να ελέγχουν την πεδιάδα προς τα δυτικά.
Η μεγαλύτερη δύναμη του Ελληνικού στρατού συνέχισε την πορεία της προς τα Γιαννιτσά. Η 3η Μεραρχία στρατού κατευθύνθηκε νότια, η 2η και η 4η στο κέντρο και η 6η βόρεια. Η 1 η Μεραρχία και η ταξιαρχία ιππικού βρισκόταν σε κοντινή απόσταση από τα Γιαννιτσά. Η 7η Μεραρχία συνέχισε στα βορειοανατολικά με κατεύθυνση τον ποταμό Λουδία. Στις όχθες του ποταμού και κοντά στην γέφυρα Καρά Ασμάκ βρισκόταν ισχυρή Οθωμανική δύναμη.
Στις 20 Οκτωβρίου 1913 σημειώθηκε μεγάλη μάχη ανάμεσα στην 7 η Μεραρχία και 3.000 Οθωμανούς στρατιώτες. Τελικά στις τέσσερις το απόγευμα της ίδιας ημέρας, οι Οθωμανοί υποχώρησαν στην Θεσσαλονίκη, αφήνοντας ακάλυπτη την νότια πρόσβαση ως τις γέφυρες του ποταμού Αξιού.
Οι υπόλοιπες Μεραρχίες στις 19 Οκτωβρίου πλησίασαν στην δυτική όχθη στο ρυάκι της Μπαλίντζας. Εκεί δέχτηκαν επίθεση από τους Οθωμανούς στρατιώτες. Οι μάχες κράτησαν μέχρι το βράδυ, όπου κάποια Ελληνικά τμήματα κατάφεραν να διασπάσουν την Οθωμανική γραμμή και να φτάσουν έξω από τα Γιαννιτσά.
Στις 7 το πρωί της 20ης Οκτωβρίου, όλη η Ελληνική παράταξη επιτέθηκε στους Οθωμανούς που αμύνονταν. Προχωρώντας το Ελληνικό πεζικό, άρχισε να καταλαμβάνει τα εχθρικά οχυρώματα.
Στις 11 το πρωί ο Ελληνικός στρατός εισήλθε στην πόλη των Γιαννιτσών και την απελευθέρωσε. Οι απώλειες των Ελλήνων ανήλθαν στους 200 νεκρούς και στους 700 τραυματίες, ενώ οι Οθωμανοί έχασαν 3.000 στρατιώτες. Όσοι Οθωμανοί επέζησαν πιάστηκαν αιχμάλωτοι των Ελλήνων.
Τέλος η επικράτηση του Ελληνικού στρατού στην μάχη των Γιαννιτσών, άνοιξε τον δρόμο για την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης και της Κεντρικής Μακεδονίας και έδωσε ακόμα μεγαλύτερο θάρρος στους Έλληνες στρατιώτες, οι οποίοι συνέχισαν τον αγώνα τους.