Του Θοδωρή Σπηλιώτη
Σαν σήμερα 4 Οκτωβρίου 1919 η Ξάνθη, πόλη της Ελληνικής μας Θράκης, απελευθερώνεται από τον Ελληνικό στρατό και ενώνεται με την μητέρα Ελλάδα, έπειτα από 6 αιώνες σκλαβιάς.
Η Ξάνθη είναι η πρώτη πόλη της Θρακικής Ηπείρου. Το όνομα της σύμφωνα με την Ελληνική μυθολογία, το έλαβε από την κόρη του τιτάνα Ωκεανού, που ονομαζόταν Ξάνθη. Ο Έλληνας γεωγράφος Στράβων στα βιβλία του την Ξάνθη την εντάσσει στον Ελλαδικό χώρο.
Αξιοσημείωτο είναι ότι 22 χιλιόμετρα κάτω από την Ξάνθη βρισκόταν η ιωνική πόλη των Αβδήρων, μια από τις πλουσιότερες πόλεις της Θράκης και πατρίδα του Έλληνα φιλόσοφου Δημοκρίτου.
Το 1373 μ.Χ., οι Οθωμανοί Τούρκοι υποδούλωσαν την Ξάνθη και οι Έλληνες κάτοικοι , υπέφεραν κάτω από τον Τουρκικό ζυγό. Το 1821 ξέσπασε στον Μωριά και στην Ρούμελη η Ελληνική επανάσταση. Στο κάλεσμα για τον αγώνα της απελευθέρωσης ξεσηκώθηκαν οι Έλληνες από όλα τα μέρη της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ανάμεσά τους και οι Έλληνες της Ξάνθης.
Οι Οθωμανοί ευκολα διέλυσαν την επανάσταση στην Θράκη και συνέλαβαν πολλούς από τους επαναστάτες, ανάμεσα τους και τον μητροπολίτη Ξάνθης Σεραφείμ. Ωστόσο ο οπλαρχηγός Γεώργιος Δημητρίου ξέφυγε, κατέβηκε στην Πελοπόννησο με τους άντρες του και πολέμησε στην Ελληνική επανάσταση το 1824 στην Ύδρα.
Ο αγώνας των Ελλήνων, είχε ως αποτέλεσμα την απελευθέρωση της Πελοπόννησου, της Στερεάς Ελλάδας και των νησιών των Κυκλάδων. Οι υπόλοιπες περιοχές μαζί και η Θράκη, παρέμειναν υπό τον Οθωμανικό ζυγό.
Πέρασαν σχεδόν 80 χρόνια για να μπορέσει το Ελληνικό κράτος να μεγαλώσει εδαφικά.
Τον Οκτώβριο του 1912 , ξεκίνησε ο Α Βαλκανικός πόλεμος, ανάμεσα στην Οθωμανική αυτοκρατορία και τις Βαλκανικές χώρες. Κατά την διάρκεια του , ο Βουλγαρικός στρατός κατέλαβε την Ξάνθη.
Με την λήξη του πολέμου , νικητές αναδείχθηκαν τα βαλκανικά κράτη . Όμως στην συνθήκη του Λονδίνου, που υπεγράφη οι μεγάλες Δυνάμεις σε συνεργασία με τον πρωθυπουργό της Ελλάδας Ελευθέριο Βενιζέλο, αδίκησαν τους Έλληνες και στην Ελλάδα έδωσαν ελάχιστα εδάφη. Ποιο συγκεκριμένα τα σύνορα της Ελλάδας έφταναν μέχρι τον ποταμό Αξιο και το κράτος της Βουλγαρίας έφτανε μέχρι το Κιλκίς.
Δυστυχώς η Ξάνθη μετά από πέντε αιώνες Οθωμανικής σκλαβιάς υποδουλώθηκε ξανά σε νέο κράτος αυτή την φορά, την Βουλγαρία.
Την επόμενη χρονιά 1913, οι Βούλγαροι οι οποίοι ήθελαν και την υπόλοιπη Μακεδονία, κήρυξαν πόλεμο στην Ελλάδα και στην Σερβία. Στον β Βαλκανικό πόλεμο, οι Έλληνες συμμάχησαν με τους Σέρβους και νίκησαν τους Βούλγαρους .. Μάλιστα ο Ελληνικός στρατός τον Ιούλιο του 1913 απελευθέρωσε την Ξάνθη.
Η χαρά όμως κράτησε μόνο για 15 ημέρες. Στην συνθήκη του Βουκουρεστίου τα σύνορα της Ελλάδας καθορίστηκαν μέχρι τον ποταμό Νέστο και για ακόμα μία φορά η Θράκη παρέμεινε άδικα στους Βούλγαρους.
Η δεύτερη αυτή Βουλγαρική κατοχή υπήρξε ιδιαίτερα επώδυνη για τους Έλληνες της Θράκης. Οι Βούλγαροι άρπαξαν τις περιουσίες των Ελλήνων και τους πίεσαν να αρνηθούν την Ελληνική τους ταυτότητα. Πολλοί Έλληνες φυλακίστηκαν και βασανιστήκαν. Άλλοι αναγκάστηκαν να φύγουν από τον τόπο τους.
Μετά τους Βαλκανικούς πολέμους, ξέσπασε ο Α Παγκόσμιος πόλεμος (1914-1918), ανάμεσα στις Κεντρικές Δυνάμεις (Γερμανία, Οθωμανική αυτοκρατορία, Βουλγαρία) και τους Συμμάχους (Αγγλία, Γαλλία και Ρωσία). Η Ελλάδα έλαβε μέρος στον πόλεμο στο πλευρό των Συμμάχων (1917).
Το 1919 ο Γάλλος στρατηγός Λοουί Φρανσέ Ντ’ Εσπρερέ κατέλαβε την Θράκη και με τον στρατό του έφτασε έξω από την Κωνσταντινούπολη. Αργότερα ο αρχιστράτηγος του Ελληνικού στρατού Λεωνίδας Παρασκευόπουλος έφτασε στον ποταμό Νέστο και εκεί έδωσε εντολή στην 9 η Μεραρχία του Ελληνικού στρατού να προχωρήσει ανατολικά.
Το πρωί της 4ης Οκτωβρίου 1919, η Μεραρχία αυτή με αρχηγό τον υποστράτηγο Γεώργιο Λεοναρδόπουλο πέρασετον ποταμό Νέστο και ελευθέρωσε τα πρώτα χωριά της Θράκης. Ο βασανισμένος λαός έβγαινε στον δρόμο και με δάκρυα χαράς υποδεχόταν τους Έλληνες στρατιώτες.
Στις 10:30 ο Ελληνικός στρατός έφτασε στην πόλη της Ξάνθης. Οι Βούλγαροι στρατιώτες υποχώρησαν στα βόρεια. Δύο χρόνια μετά ελευθερώθηκε η Κομοτηνή και η Αλεξανδρούπολη. Τρεις μήνες μετά υπογράφτηκε η συνθήκη των Σεβρών, η οποία επικύρωσε την προσάρτηση της Δυτικής Θράκης στην την Ελλάδα.
Έξι αιώνες υποδούλωσης σε ξένους κατακτητές ήταν πάρα πολύς καιρός για τους Έλληνες της Ξάνθης. Τόσες γενιές Ελλήνων περίμεναν αυτή την στιγμή. Ότι δεν κατάφεραν οι Ελληνικές επαναστάσεις, οι τόσες Ελληνικές κυβερνήσεις, το έδωσε ο Θεός. Μέχρι και σήμερα η δυτική Θράκη ανήκει στο Ελληνικό κράτος. Δεν πρέπει να ξεχνάμε όμως και την υπόλοιπη Θράκη, που μέχρι και σήμερα βρίσκεται υπόδουλη σε ξένους κατακτητές.