Του Θοδωρή Σπηλιώτη
Σαν σήμερα 20 Σεπτεμβρίου 490 π. Χ., οι Αθηναίοι μαζί με τους Πλαταιείς εξουδετέρωσαν στον Μαραθώνα τους Πέρσες στρατιώτες, που προσπάθησαν να εισβάλουν σε ελληνικό έδαφος και να υποδουλώσουν τους Έλληνες.
Τα αίτια του πολέμου
Στην Μικρά Ασία υπήρχαν πόλεις στις οποίες κατοικούσαν Έλληνες Ίωνες και Αιολείς, οι οποίοι και ίδρυσαν ένα ισχυρό αυτόνομο κράτος. Ωστόσο από τον 6 ο αιώνα π.Χ., οι πόλεις αυτές υποτάχθηκαν στην Περσική αυτοκρατορία, με αποτέλεσμα οι Έλληνες της Μικράς Ασίας να χάσουν την αυτονομία τους και να στενάζουν κάτω από την βαριά φορολογία και το τυραννικό σύστημα των Περσών.
Το αποτέλεσμα ήταν οι Έλληνες της Μικράς Ασίας να επαναστατήσουν. Μάλιστα διάλεξαν να ξεκινήσουν τον αγώνα τους σε μια χρονική περίοδο όπου ο Περσικός στρατός εκστράτευσε στην Θράκη για να την υποδουλώσει.
Οι Έλληνες της Μικράς Ασίας ζήτησαν βοήθεια από τις άλλες Ελληνικές πόλεις. Μόνο η Αθήνα και η Ερέτρια ( σημερινή Εύβοια) ανταποκρίθηκαν και έστειλε η μεν Αθήνα 20 πλοία γεμάτα στρατιώτες η δε Ερέτρια 5 πλοία.
Όταν τα πλοία έφτασαν στην Μικρά Ασία, αγκυροβόλησαν στην Μίλητο και μαζί με τους Ίωνες κήρυξαν την επανάσταση απελευθερώνοντας την πολη. Στη συνέχεια απελευθέρωσαν και τις υπόλοιπες περιοχές και έφτασαν μέχρι τις Σάρδεις, πόλη την οποία έκαψαν.
Ο Περσικός στρατός που στο μεταξύ γύρισε από την Θράκη επιτέθηκε στους επαναστάτες στην Έφεσο και τους νίκησε. Τότε οι Αθηναίοι και οι Ερετριείς κατάλαβαν ότι θα έχαναν και έφυγαν από την Μικρά Ασία αφήνοντας τους επαναστάτες μόνους . Μόνοι πια οι Έλληνες της Μικράς Ασίας το 594 ενεπλάκησαν σε ναυμαχία στην παραθαλάσσια πόλη Λάδη κοντά στην Μίλητο, όπου και ηττήθηκαν από τον Περσικό στόλο.
Το 593 π. Χ. οι Πέρσες κατέκτησαν την Μίλητο και φόνευσαν τους περισσότερους Ίωνες. Με την λήξη της επανάστασης χάθηκε ένα μεγάλο κομμάτι του Ελληνισμού.
Οι Αθηναίοι κατάλαβαν ότι οι Πέρσες θα επιχειρήσουν να επιτεθούν στις πόλεις της Ελληνικής επικράτειας και πήραν τα μέτρα τους.
Εξέλεξαν επώνυμο άρχοντα τον Θεμιστοκλή που ήταν ο πιο κατάλληλος για να οχυρώσει την Αθήνα. Ο Θεμιστοκλής τελειοποίησε τα τρία λιμάνια της Αθήνας, τα οποία θα εξυπηρετούσαν όλα τα πλοία των Αθηναίων.
Το 592 π.Χ., επέστρεψε στην Αθήνα και ο Μιλτιάδης, από την Θράκη, που ήταν αποικία των Αθηναίων και είχε πέσει στα χέρια των Περσών.
Ο Μιλτιάδης που είχε πολεμήσει τους Πέρσες στην Ιωνική επανάσταση, ήταν ο μόνος που τους γνώριζε πολύ καλά . Επομένως συνεργάστηκε με τον Θεμιστοκλή και ανέλαβε να οργανώσει το στράτευμα.
Η εκστρατεία των Περσών στον Ελλαδικό χώρο
Ο Δαρείος έστειλε τον γαμπρό του τον Μαρδόνιο να καταλάβει τις Ελληνικές πόλεις. Ο Μαρδόνιος πέρασε τον Ελλήσποντο και κατέκτησε την Θάσο και την Μακεδονία χωρίς αντίσταση.
Όμως ο Περσικός στόλος καταστράφηκε από τρικυμία στο Ακρωτήρι του Άθω (σημερινό Άγιο Όρος), με αποτέλεσμα ο Μαρδόνιος να γυρίσει άπρακτος στην Περσία.
Ο Δαρείος προετοίμασε ξανά τον στρατό του για εκστρατεία και έστειλε κήρυκες σε όλες τις ελληνικές πόλεις για να τους ζητήσει να υποταχθούν στην Περσική αυτοκρατορία χωρίς μάχη. Οι Θεσσαλικές πόλεις, το Άργος, η Θήβα και η Αίγινα υποτάχθηκαν χωρίς μάχη. Οι υπόλοιπες αρνήθηκαν να υποταχθούν και ετοιμάστηκαν για πόλεμο.
Το καλοκαίρι του 490 π.Χ., ο Περσικός στόλος με επικεφαλής τον Δάτη και τον Αρταφέρνη ξεκίνησαν από τα μικρασιατικά παράλια και κατέλαβαν τα νησιά του Αιγαίου πελάγους. Στη συνέχεια φτάσανε στην Χαλκίδα, όπου οι Πέρσες κατέκτησαν την Κάρυστο και έπειτα έφτασαν έξω από την Ερέτρια.
Οι Ερετριείς πολέμησαν μόνοι τους και αντιστάθηκαν για έξι ημέρες. Εντούτοις δύο προδότες ο Εύορβος και ο Φίλαγρος άνοιξαν μια πόρτα στο τείχος και οι Πέρσες στρατιώτες μπόρεσαν μπήκαν μέσα στην πόλη, την οποία και ισοπέδωσαν.
Από την Ερέτρια πέρασαν στον Μαραθώνα, όπου στρατοπέδευσαν. Ο προδότης που τους οδηγούσε ήταν ο Ιππίας, ο γιος του τυράννου Πεισίστρατου, ο οποίος βοηθούσε τους Πέρσες ώστε να κατακτήσουν την Αθήνα και να γίνει ο ίδιος τύραννος.
Οι Αθηναίοι ζήτησαν στρατιωτική ενίσχυση από τις άλλες Ελληνικές πόλεις. Μόνο οι Πλαταιείς έστειλαν 1.000 στρατιώτες. Ο Αθηναϊκός στρατός έφτασε στον Μαραθώνα.
Οι δέκα στρατηγοί (αθηναϊκός θεσμός) ήταν διχασμένοι. Κάποιοι ήθελαν να γυρίσουν πίσω στην Αθήνα και να οχυρωθούν εκεί, ενώ άλλοι ήθελαν να μείνουν να πολεμήσουν στον Μαραθώνα. Στο συμβούλιο των δέκα στρατηγών , οι δύο αυτές αποφάσεις ισοψηφισαν. Τότε ο Μιλτιάδης έπεισε τον πολέμαρχο Καλλίμαχο να δώσει την λύση και να πολεμήσουν οι Αθηναίοι στον Μαραθώνα.
Οι στρατηγοί εμπιστεύτηκαν τον Μιλτιάδη να οργανώσει τον στρατό. Ο Μιλτιάδης οργάνωσε τα δύο άκρα, τοποθετώντας οκτώ από τις δέκα φυλές της Αθήνας, καθώς και τους Πλαταιείς και το κέντρο το κάλυψαν οι δύο φυλές και εκεί ο Μιλτιάδης τοποθέτησε στρατηγούς τους δύο καλύτερους στρατηγούς που διέθετε, τον Θεμιστοκλή και τον Αριστείδη.
Το χρονικό της μάχης
Το πρωί στις 20 Σεπτεμβρίου 490 π.Χ., ο Ελληνικός στρατός κάλυψε απόσταση 1.500 μέτρων με ελαφρύ τρέξιμο. Ήταν σχέδιο του Μιλτιάδη για να αποφύγουν οι Έλληνες τα βέλη των Περσών. Φτάνοντας οι Έλληνες στο στρατόπεδο των Περσών ακολούθησε σφοδρή σύγκρουση σε όλο το μέτωπο. Οι Αθηναίοι στο κέντρο, παρά τις πολλές τους απώλειες κατάφεραν να κρατήσουν την άμυνα.
Στη συνέχεια τα δύο ελληνικά άκρα κατάφεραν να εξουδετερώσουν εύκολα τα αντίστοιχα Περσικά και χάρις την αντίσταση του κέντρου οι Πέρσες μειώθηκαν αριθμητικά. Ο Περσικός στρατός πλέον ήταν αποδυναμωμένος με αποτέλεσμα να κυκλωθεί από τα άκρα.
Με το πρόσταγμα του Μιλτιάδη οι Αθηναίοι και οι Πλαταιείς επιτέθηκαν στους Πέρσες οι οποίοι έτρεχαν προς την θάλασσα για να σωθούν.
Η μεγάλη μάχη τελείωσε, αλλά ο κίνδυνος δεν έφυγε, διότι ο Δάντης και ο Αρταφέρνης είχαν μαζί τους στα πλοία τους και άλλο στρατό και θα έφευγαν με κατεύθυνση το Φάληρο.
Ο Μιλτιάδης έδωσε εντολή στους στρατιώτες του να τρέξουν από τον δρόμο της Κηφισιάς στην Αθήνα. Άφησε πίσω του τον Αριστείδη και μια Αθηναϊκή φυλή για να ολοκληρώσει τον πόλεμο.
Ο Ελληνικός στρατός παρά την μεγάλη κούραση της μάχης, έφτασε μέσα σε οκτώ ώρες στο Φάληρο και περίμενε τους Πέρσες. Λίγο αργότερα οι Πέρσες έφτασαν και είδαν τους Έλληνες να τους περιμένουν παραταγμένοι έτοιμοι να τους πολεμήσουν ξανά. Τελικά οι Πέρσες αποφάσισαν να μην πολεμήσουν και να επιστρέψουν ηττημένοι στην Ασία.
Η μάχη του Μαραθώνα υπήρξε καθοριστική για την εξασφάλιση της Ελληνικής ελευθερίας. Η μάχη αυτή απέδειξε ότι τελικά δεν νικάει ο πιο ισχυρός, αλλά εκείνος που αγωνίζεται για το δίκαιο και την ελευθερία.
Καθοδηγητής και νικητής της μάχης υπήρξε ο Μιλτιάδης, ο οποίος έδωσε θάρρος στους Αθηναίους στρατιώτες και τους οδήγησε σε ένα μεγάλο θρίαμβο. Τέλος ο πολέμαρχος Καλλίμαχος που στήριξε την απόφαση του Μιλτιάδη να πολεμήσει τους Πέρσες στον Μαραθώνα, σκοτώθηκε στο πεδίο της μάχης, χαρίζοντας με την ζωή του την ελευθερία στους σημερινούς Έλληνες.
Η ύπαρξη της Ελλάδας μέχρι και σήμερα οφείλεται στην αντίσταση εκείνων που αγωνίστηκαν και θυσίασαν μέχρι και την ζωή τους για να είμαστε σήμερα ελεύθεροι. Επομένως είναι χρέος μας να θυμόμαστε σε ποιούς οφείλουμε την ελευθερία μας μέχρι και σήμερα και να τους τιμάμε.