Του Θοδωρή Σπηλιώτη
Σαν σήμερα 2 Σεπτεμβρίου 1877, πέθανε ο μεγάλος αγωνιστής της ελληνικής επανάστασης, Κωνσταντίνος Κανάρης
Γεννήθηκε το 1792 στο νησί των Ψαρών. Από μικρό παιδί ήταν ήσυχος και φρόντιζε να μην τσακώνεται με κανέναν. Πρότυπο του ήταν ο Μέγας Αλέξανδρος και επιθυμούσε να τον μιμηθεί στον αγώνα του. Ακόμη του άρεσε να σκαρφαλώνει σε απότομους βράχους και να αγναντεύει την θάλασσα. Από μικρός επιθυμούσε να γίνει ναυτικός.
Σε ηλικία 12 ετών ο Κανάρης έμεινε ορφανός από πατέρα και ξεκίνησε να δουλεύει σε πλοία συγγενών και κυρίως στο πλοίο θείου του, που ήταν καπετάνιος. Στα πλοία ο Κανάρης έδειξε μεγάλο ζήλο και εξελίχθηκε πολύ γρήγορα σε έναν από τους καλύτερους ναυτικούς στο νησί του.
Όταν ήταν 20 ετών , ο θείος του Μιχαήλ πέθανε και ο Κανάρης έγινε καπετάνιος στο πλοίο του. Ξεκίνησε να ταξιδεύει σε όλη την Μεσόγειο. Δύο χρόνια μετά, νυμφεύθηκε την Δέσποινα Μανιάτη.
Το 1821 ο Κανάρης έμαθε ότι ξεκίνησε η Ελληνική επανάσταση. Μετέτρεψε το πλοίο του από εμπορικό σε πολεμικό και εντάχθηκε στο στόλο των Ψαριανών με αρχηγό τον Νικολή Αποστολή.
Αξίζει να αναφερθεί ότι ο ήπιος χαρακτήρας του έκανε , πολλούς συμπατριώτες να μην τον εμπιστεύονται. Έτσι σχεδόν κανείς δεν ήθελε να ενταχθεί στο πλήρωμα του.
Ωστόσο τον Ιούνιο του ίδιου έτους, ο Κανάρης σε ταξίδι στην Λάπηθο της Κερύνειας, ξεσήκωσε τα παληκάρια για τον αγώνα και τον ακολούθησαν. Επίσης του έδωσαν χρήματα, όπλα και τρόφιμα.
Στην αρχή ο Κανάρης έκανε επιδρομές με το πλοίο του στα παράλια της Μικράς Ασίας. Τον Ιούνιο του 1822, οι Οθωμανοί με αρχηγό τον Καρα Αλή αποβιβάστηκαν στην Χίο και κατέσφαξαν 40.000 Έλληνες.
Ο Κανάρης όταν έμαθε το γεγονός, αποφάσισε να εκδικηθεί. Κατάφερε να ανέβει κρυφά στην Τουρκική ναυαρχίδα και να της βάλει φωτιά. Η φωτιά μεταδόθηκε γρήγορα και έφτασε στην πυριτιδαποθήκη, η οποία τίναξε την ναυαρχίδα στον αέρα. Εκεί 20.000 Τούρκοι βρήκαν τραγικό θάνατο. Άμεσα τους και ο Καρα Αλής.
Η ανατίναξη της ναυαρχίδας ήταν μια από τις σημαντικότερες νίκες που σημειώθηκαν στην Ελληνική επανάσταση. Ο Κωνσταντίνος Κανάρης αναδείχτηκε ένας από τους μεγαλύτερους ήρωες της ελληνικής επανάστασης και οι επαναστατημένοι Έλληνες πήραν μεγάλο θάρρος για την συνέχεια του αγώνα τους.
Ο Κανάρης συνέχισε τον αγώνα του και τον Οκτώβριο του 1822 έκαψε μια Τουρκική ναυαρχίδα στην Τένεδο. Το 1824, μια Τουρκική φρεγάτα στην Σάμο και άλλη μία στην Μυτιλήνη.
Για τον αγώνα του στην θάλασσα, η Ελληνική κυβέρνηση τον τοποθέτησε καπετάνιο στο πολεμικό πλοίο Ελλάς το 1826. Έναν χρόνο μετά, εκπροσώπησε τους Ψαριανούς στην εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας.
Όταν ανέλαβε κυβερνήτης του νέου Ελληνικού κράτους ο Ιωάννης Καποδίστριας διορίστηκε φρούραρχος της Μονεμβασιάς. Στη συνέχεια καπετάνιος σε ένα πολεμικό πλοίο. Ο Κανάρης υπηρέτησε πιστά το έργο του Καποδίστρια και δεν τον πρόδωσε ποτέ.
Όταν ο Καποδίστριας δολοφονήθηκε τον Οκτώβριο του 1831, ο Κανάρης απογοητευμένος έφυγε από το Ναύπλιο και εγκαταστάθηκε στην Σύρο με την οικογένειά του.
Το 1843, ο Ιωάννης Μακρυγιάννης ξεκίνησε ένα κίνημα με στόχο να δώσει ο βασιλιάς Όθωνας Σύνταγμα στους Έλληνες. Ο Κανάρης μετέβη στην Αθήνα και επιστρατεύτηκε στον αγώνα. Μαζί με τον απλό λαό προχώρησε ως στα ανάκτορα του Όθωνα και απαίτησαν από τον βασιλιά Σύνταγμα, στις 3 Σεπτεμβρίου 1843. Ο βασιλιάς αναγκάστηκε να θεσπίσει το πρώτο Σύνταγμα.
Στην πρώτη κυβέρνηση, ο Κανάρης εκλέχτηκε υπουργός ναυτικών, και οργάνωσε τα πλοία της Ελλάδας. Το 1844 εξελέγη πρωθυπουργός της Ελλάδας.
Ο βασιλιάς Όθωνας δεν τήρησε το Σύνταγμα που παραχώρησε , με αποτέλεσμα ο Κανάρης να απομακρυνθεί από την πολιτική. Τον Οκτώβριο του 1912, ο ελληνικός λαός έδιωξε τον Όθωνα από την Ελλάδα και βασιλιάς εξελέγη ο Δανός πρίγκιπας, Γεώργιος Α.
Το 1864 ο Κανάρης εξελέγη και πάλι πρωθυπουργός. Στη θητεία του που διήρκεσε ένα μήνα, ψηφίστηκε το νέο Σύνταγμα της Ελλάδας, στο οποίο ο Κανάρης καθιέρωσε την μυστική ψηφοφορία.
Στην συνέχεια αποσύρθηκε στο μικρό σπιτάκι του στην περιοχή της Κυψέλης.
Στις 12 Απριλίου 1877, η Ρωσία κύρηξε πόλεμο στην Οθωμανική αυτοκρατορία και ο Ελληνικός λαός απαίτησε με συλλαλητήρια η Ελλάδα να συμμετάσχει στον πόλεμο και να απελευθερώσει τις αλύτρωτες περιοχές.
Στις 23 με 24 Μαϊου 1877, ο βασιλιάς Γεώργιος έδωσε εντολή σχηματισμού κυβέρνησης εθνικής ενότητας, στην οποία διόρισε πρωθυπουργό τον Κωνσταντίνο Κανάρη. Την περίοδο αυτή ο Κανάρης ήταν 87 ετών και παρά τα προβλήματα υγείας από τα τραύματα των αγώνων που συμμετείχε, δέχτηκε να αναλάβει την πρωθυπουργία της χώρας.
Για τέσσερις μήνες, προετοίμαζε την Ελλάδα για πόλεμο. Όμως στις 2 Σεπτεμβρίου του 1877, το ταλαιπωρημένο σώμα του δεν άντεξε άλλο και ο Κανάρης παρέδωσε την ψυχή του, αγωνιζόμενος μέχρι την τελευταία του πνοή για την Ελλάδα.
Ο Κωνσταντίνος Κανάρης, παρά την τεράστια φήμη και δόξα που τον συνόδευε, ακολούθησε το παράδειγμα του Μεγάλου Αλέξανδρου και έμεινε σε όλη του την ζωή ταπεινός και αφοσιωμένος αγωνιστής στον Θεό και στην Ελλάδα.